środa, 10 sierpnia 2022

Dębno Podhalańskie - UNESCO

Atrakcją tego niezwykłego kościoła są  cymbałki zazwyczaj leżące w prezbiterium. są  bardzo stare - mogły powstać nawet w V wieku. Szczególny dźwięk tych cymbałków, określany mianem gamy perskiej (dłuższe płytki dają wyższe tony), został uzyskany przez wykonanie płytek ze specjalnego stopu i zakopanie ich w ziemi na pewien okres.

zdj. własne (2020 r)

W serialu "Janosik" w kościele w Dębnie główny bohater brał ślub. Jednak widzom pokazano aż trzy kościoły – inny, kiedy młodzi do niego wchodzili, kościół w Dębnie – gdzie odbywała się cała ceremonia i jeszcze inny, gdy z niego wychodzili.

Kościół parafialny św. Michała Archanioła w Dębnie Podhalańskim, zbudowany został w 1490 r., wieżę wzniesiono w 1601 r. Jego powstanie wiąże się z działalnością cystersów w Ludźmierzu, ale wiarygodna wzmianka pochodzi dopiero z 1335 r.  Od czasu budowy zachował on się wraz z wystrojem i wyposażeniem w niemal nie zmienionym stanie. Wieżę dostawiono w r. 1601 lub 1607.


[EN] The Church of the Archangel Michael (Debno) is first mentioned in 1335. The present building, the second on the site, dates from the late 15th century. This church has a unique example of medieval decorations. The ceiling and the interior walls are painted using stencils from the 15th and 16th centuries. The decoration contains more than 77 motifs: architectural recalling Gothic forms, animal, human and religious.


zdj. własne (2020)

Ściany kościoła od wewnątrz zdobią unikatowe malowidła - polichromia z XV-XVI w., zawierająca motywy geometryczne i roślinne w układzie pasmowym. odnowiona w l. 1935-36, dobrze zachowany przykład malarstwa patronowego rozpowszechnionego w późnym gotyku. Malowidła wykonywano przy użyciu wyciętych w skórze szablonów, zdobią one nie tylko sufit i ściany, ale również sprzęty. Wśród 77 motywów są heraldyczny orzeł jagielloński oraz scena polowania na jelenie. 

wnętrze (2020)

Krucyfiks na belce tęczowej datowany jest na ok. 1380, piękny gotycki tryptyk w głównym ołtarzu - na pocz. w. XVI. W barokowych bocznych ołtarzach - predella z 1651 r. oraz figurki Madonny i "świętych dam" z ok. 1440. Cenna rzeźba patrona kościoła powstała ok. 1420. W r. 1949 przypadkowo odbito od sobót późnoromański obraz na desce lipowej z ok. 1280 roku, przedstawiający święte Katarzynę i Agnieszkę, najstarsze zachowane malowidło sztalugowe w Polsce (oryginał zdeponowany jest w Muzeum Metropolitarnym w  Krakowie, w kościółku wisi jego kopia). 

Rzeźby ludowe wykonał Józef Janos. Legendy przypisują budowę kościółka zbójnikom, którym miał się objawić jego patron na dębie. Najstarsze z otaczających drzew mogą sięgać w w. XVII w. i już w r. 1919 objęte zostały opieką prawną. W Dębnie tworzył znany rzeźbiarz ludowy Józef Janos. Pracował on zestawem prymitywnych narzędzi, a jego sztukę cechowały naturalizm i bryłowatość postaci. Pisał również wiersze.

Obiekt w 2003 r. został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO.

Dębno


Starodawna wieś podhalańska położona na wys. 535 m na pn.­zach. przedpolu Pienin Spiskich, pomiędzy Dunajcem, Białką i Jeziorem Czorsztyńskim. Między domami sączy się leniwa Struga, zach. osiedle zwane jest Furmańcem. Ok. 700 mieszkańców. Dębno znajdzie się w cofce sztucznego zbiornika na Dunajcu, dla ochrony przed zalaniem wieś otoczono wałem ziemnym (zapora boczna). Nazwa pola i łąk Dambno występuje w wystawionym w r. 1254 potwierdzeniu nadania z r. 1234. Przywilej lokacyjny wydany został i w r. 1335 - zawiera on już wzmiankę o kościółku. Wieś stanowiła część samodzielnej włości szlacheckiej, która okresami przechodziła w ręce  starostów czorsztyńskich. W r. 1581 miała 6 kmieci, 8 zagrodników, 4 rzemieślników i sołtysa. W r. 1824 nabył ją - wraz z dobrami zakopiańskimi i białczańskimi - Emanuel Homolacs.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz