Drewniaki na pogorzu wielickim

 Łapanów - kościół

Kościół pw. Św. Bartłomieja Apostoła z 1529 r.; orientowany, drewniany, konstrukcji zrębowej, oszalowany. Dach dwuspadowy, jednokalenicowy, pokryty blachą z barokową wieżyczką z latarnią. W 1614 r. powiększona o kaplicę. Kościół jednonawowy, z trójbocznie zamkniętym prezbiterium i zakrystią i prostokątną kaplicą nakrytą kopułą z latarnią. Polichromia z 1843 r. wykonana przez Mecnera i Wojciechowskiego. Ołtarz główny późnobarokowy, z 1873 r. wykonany przez P. Korneckiego, z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem; ołtarze boczne późnobarokowe z XIX w.; obrazy: Św. Barbary z XIX w., Przemienienia Pańskiego z XIX w., Św. Anny Samotrzeć z przełomu XVI i XVII w. i Matki Boskiej z XVII w. Ambona z XIX w.; chrzcielnica kamienna, gotycka z XVI w.; kamienne epitafium M.Łapki. Drewniana, izbicowa dzwonnica z XVIII w., konstrukcji słupowej, z dachem namiotowym

Bochnia - dzwonnica

Dzwonnica z 1991 r., zrekonstruowana po pożarze w 1987 r. Na wzór obiektu z I poł. XVI w.; konstrukcji słupowej, oszalowana, z ostrosłupowym hełmem pokrytym gontem. Wieżę zbudowano w konstrukcji słupowej z drewna dębowego. Szkielet budowli stanowi dziewięć głównych słupów. Cztery wyznaczają naroża, cztery rozmieszczone są w połowie długości ścian. Środkowy słup, zwany królem, sięga aż po konstrukcję ostrosłupowego hełmu. Dzięki dobrej statyce odpowiadała też potrzebom dzwonnicy (dzwony zawieszano w izbicy).

Dwór w Woli Zręczyckiej - "Bella Vita"

https://www.geocaching.com/geocache/GC4HAVB

Modrzewiowy dwór "Bella Vita" zbudowany w latach 1876-1879 przez Feillów, z niewielkimi zmianami przetrwał do dziś. Budynek dworu parterowy, częściowo podpiwniczony, dach łamany, (więźba drewniana, łamana z symetrycznymi lukarnami doświetlającymi ) fundamenty kamienne. Ściany zewnętrzne i stropy z bali modrzewiowych (konstrukcja wieńcowa). Wejście do hollu i recepcji przez ganek po stopniach z piaskowca. Stropowa belka nośna przedniej elewacji, na szerokości ganku wsparta na czterech kolumnach z piaskowca, nawiązujących do stylu doryckiego. Obecnie we dworze mieści się pensjonat.

Wchodzi się do dużej kwadratowej sieni, z której prowadzą drzwi do głównego pokoju z wyjściem na ogród. W stropie widoczne drewniane legary. Dawne wyposażenie dworu nie zachowało się. Dookoła dworu znajduje się niewielki park.

Raciechowice - dwór

Dwór z II. poł. XVIII w.; na planie prostokąta, konstrukcji zrębowej, potynkowany, nakryty dachem polskim z lukarnami. Zbudowany został w 1760 r., na planie wydłużonego prostokąta z wnętrzem o dwóch traktach rozdzielonych korytarzykiem. W środkowej części elewacji frontowej znajduje się niewielki ryzalit związany z facjatą w dachu. W trójkątnym szczycie facjaty umieszczone są  herby Leliwa i Nowina, dawnych właścicieli Raciechowic. Pierwotnie nad wejściem znajdował się rokokowy kartusz z fragmentem wiersza Jana Kochanowskiego i datą budowy dworu (obecnie w Muzeum Regionalnym w Myślenicach). W sieni zachowany jest murowany kominek z XVIII w.

Gruszów - kościół

N49.85297 E20.20718

Kościół parafialny pw. Rozesłania Świętych Apostołów z I. poł. XVI w.; konstrukcji zrębowej, oszalowany, pokryty gontami i blachą; wyposażenie gł. z XVIII-XIX w Kościół późnogotycki, jednonawowy. Nawa i prezbiterium nakryte są wspólnym dachem wielopołaciowym z sygnaturką z latarnią. Od zachodu przy nawie znajduje się prostokątna wieża z nadwieszoną izbicą, nakryta blaszanym daszkiem namiotowym. Wyposażenie kościoła:- eklektyczny ołtarz główny z figurami Matki Boskiej z Dzieciątkiem oraz świętych Filipa i Andrzeja Apostołów.- późnobarokowe ołtarze boczne . Znajdują się w nich m.in. XVIII- wieczne obrazy świętych: w prawym Mikołaja, w lewym Erazma.- późnorenesansowe tabernakulum z XVII w., z postacią Chrystusa Salwatora.- obraz Chrystusa Ukrzyżowanego z XVII w.- neobarokowa ambona z XIX w.,- malowane stacje Drogi Krzyżowej z XVIII/XIX w.- późnobarokowy krucyfiks.

Wiśniowa

GPS: N49.78761 E20.11730 
Kościół na górce przy zakręcie.

Zabytkowy kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina biskupa jest głównym miejscem kultu w parafii wiśniowskiej. Usytuowany jest razem z dzwonnicą pośrodku zabytkowego parku lipowego.

Kościół św. Marcina w Wiśniowej pochodzi z lat 1720-1730, w XIX wieku gruntownie wyremontowany i przebudowany. Bryła kościoła składa się z prezbiterium i szerszej, wyższej nawy, do której przylega kruchta. Świątynia zbudowana w konstrukcji zrębowej, nakrywa ją dwukalenicowy dach. Wnętrze ozdobione bogatą polichromią, głównie o motywach roślinnych, wykonaną w 1910 roku. W kościele znajduje się pięć ołtarzy, w głównym obraz Matki Boskiej Wiśniowskiej z XVII w., słynący łaskami. Inne elementy wyposażenia to barokowa ambona z końca XVII w., późnobarokowa kamienna chrzcielnica z 2 poł. XVIII w. oraz krucyfiks z XVII w. W świątyni przechowywane proporce AK "Kamiennik". 

Szczepanów - zabudowa

Układ urbanistyczny z XVIII w. Istotne miejsce w tym układzie zajmuje zespół kościelny z folwarkiem plebańskim, oraz tzw. miejsce urodzin Św. Stanisława, z kaplicą, legendarną studnią oraz drugim kościołem w obrębie cmentarza. Do połowy XX w. w Szczepanowie dominowała zabudowa drewniana. We wsi występowały trzy rodzaje zagród: wielobudynkowe (budynek mieszkalny, inwentarski, stodoła), dwubudynkowe (budynek mieszkalno-inwentarski, stodoła) i jednobudynkowe (budynek mieszkalno-inwentarski). Budynki były wznoszone w konstrukcji zrębowej na planach prostokątów, nakrywano je dachami czterospadowymi poszytymi słomą, a ściany bielono. Dominował jednotraktowy układ wnętrza domu. Na początku XX w. coraz częściej jako pokrycie dachu zaczęto stosować dachówkę ceramiczną, co doprowadziło do zmiany formy dachu na dwuspadowy.

Mokrzyska - zespół zabudowy drewnianej

Zespół zabudowy drewnianej. We wsi można zobaczyć zespół charakterystycznych dla regionu Małopolski chałup budowanych w stylu krakowskim. Dach dwu- lub czterospadowy. Ściany o konstrukcji wieńcowej wyprawiano gliną i bielono je na biało lub niebiesko. Stosowano również konstrukcję przysłupową, podtrzymującą dach.

Brzesko - Dawny teatr letni i osiedle robotnicze

Budynek dawnego Teatru Letniego z 1902 r. w zespole urbanistyczno-architektonicznym browaru w Okocimiu. Wybudowany na planie prostokąta, z czterema ryzalitami, parterowy, z piętrem w części południowej, częściowo podpiwniczony. Obiekt o cechach tzw. stylu zakopiańskiego, wzniesiony w konstrukcji ryglowej (rygle i słupy drewniane) z ceglanym wypełnieniem, oszalowany. Dachy półszczytowe, z oszalowanymi polami w półszczytach, dekorowanymi listwami układanymi na kształt "promieni", kryte blachą. Ściany pod okapami dachów obite są  szerokimi listwami z motywami rozet i szarotek. Część otworów okiennych i drzwiowych ujęta została w laubzegowane obramienia. Nad salą główną strop otwarty z widoczną więźbź dachową. Sala podzielona dwoma rzędami słupów z mieczami. Nad dawną sceną strop belkowy.

Krzęcin

Kościół parafialny pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny z II. poł. XVI w.; konstrukcji zrębowej, oszalowany i pokryty gontem; wyposażenie gł. z II. poł. XVIII w. 
Korpus budowli składa się z dwóch części: jednonawowej z 1589 r. i trójnawowej z 1887 r. wąskie prezbiterium zamknięte jest trójbocznie. Wieże konstrukcji słupowo-ramowej mają nadwieszone, otwarte izbice z przeźroczami ujętymi w ozdobne, ciesielskie obramienia. Wieńczą je wysmukłe, ostrosłupowe hełmy. 
Wnętrze kościoła nakryte jest stropami płaskimi. Detale ciesielskie czyli otwór w ścianie tęczowej i portal wejścia do zakrystii wykonane zostały w 1589 r. 
Wyposażenie kościoła czyli ołtarze, ambona, konfesjonały sa późnobarokowe i pochodzą z 2. połowy XVIII w. W ołtarzu głównym znajduje się obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem z 1520 r.

Sosnowice - kościół

Kościół pomocniczy pw. Imienia Najświętszej Marii Panny z II. poł. XVI w.; jednonawowy, konstrukcji zrębowej, oszalowany i pokryty blachą; wyposażenie z XVII–XIX w. Ściany, stropy kościoła oraz parapet chóru muzycznego pokryte są  polichromią złożoną z motywów figuralnych i geometrycznych wykonaną w latach 1899–1903. 
We wnętrzu znajdują się m.in. trzy ołtarze późnobarokowe. W ołtarzu głównym znajduje się łaskami słynący barokowy obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem (Sosnowickiej), a zasłaniający go obraz z 2. połowy XVII przedstawia Ukrzyżowanie. W lewym ołtarzu bocznym znajduje się obraz św. Antoniego z Dzieciątkiem Jezus, a w ołtarzu prawym obraz św. Małgorzaty. Ważnym zabytkiem kościoła są  kamienne płyty nagrobne rodu Strzałów pochodzące z XVI w. Płyty te są  obecnie zakryte posadzką.

Skawinki - kościół

Kościół parafialny pw. Św. Joachima z I. poł. XVIII w.; na planie krzyża greckiego, konstrukcji zrębowej, oszalowany i pokryty gontem; wyposażenie prawie w całości współczesne. Barokowy kościół wzniesiony został w 1733 r. w Przytkowicach. Na obecne miejsce został przeniesiony w latach 1962–1964. 

Korpus kościoła pokryty jest wielopołaciowymi, przenikającymi się dachami. Od południowego zachodu ramiona nawy i prezbiterium zamknięte są  prostokątnymi ścianami, które tworzą wieloboczną zakrystię. Od wschodu do ramienia nawy dobudowano prostokątną kruchtę, która łączy kościół z wieżą-dzwonnicą pierwotnie wolno stojącą. Charakterystycznymi elementami wnętrza kościoła są  cztery pary słupów podtrzymujące strop. Współczesny ołtarz główny wykonany został przez stolarza z Kalwarii Zebrzydowskiej. część mieszkalną i dawną stajnię, w której obecnie urządzono wystawę oleodruków. W części mieszkalnej znajduje się bogata ekspozycja etnograficzna.

Wola Radziszowska

Kościół p.w. Wniebowzięcia NMP z XV w.*****

Między Skawiną, a Lanckoroną

Do Woli Radziszowskiej warto wstąpić głównie ze względu na XV-wieczny drewniany kościół Wniebowzięcia NMP.

Więcej zdjęć z Woli Radziszowskiej

Jest to klasyczna jednonawowa świątynia, konstrukcji zrębowej. Oszalowana i pokryta gontem. Cechą charakterystyczną kościoła jest wieża z nadwieszoną izbicą, o lekko pochyłych ścianach (Grzesiek mówi na nią "uszatek").
Kościół pomocniczy pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny z k. XV w.; jednonawowy, konstrukcji zrębowej, oszalowany i pokryty gontem; wyposażenie z XVII–XIX w. Kościół drewniany, późnogotycki. 

 
Izbicowa wieża o lekko pochyłych ścianach jest konstrukcji słupowo-ramowej. W przyziemiu wieża otoczona jest zamkniętymi podcieniami. Wnętrze kościoła nakryte jest stropami. W kościele zachowały się ostrołukowe portale gotyckie.
Stropy i ściany świątyni pokryte są polichromią o motywach figuralnych z 1893 r. Na belce tęczowej umieszczony jest krucyfiks gotycki z początku XVI w.
W ołtarzu głównym z 2. połowy XVII w. znajduje się obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem prawdopodobnie z XVII w. 

Póżnorenesansowe ołtarze boczne pochodzą z końca XVII w. Barokowa ambona datowana jest na koniec XVII w. Ponadto w wyposażeniu znajdują się obrazy z XVII/XVIII w. i sprzęty z XIX w
W Woli Radziszowskiej warto pójść na spacer w kierunku na Podchybie, gdzie znajduje się cmentarz choleryczny i pomnik przyrody - potężny dąb.


*****
Prześliczny kościół, który od czasu wybudowania nowego kościoła, już nie pełni roli świątyni. Mieszkańcy Woli Radziszowskiej zdają sobie sprawę, jaki cud architektury posiadają i chętnie udzielają informacji i pomocy. Kościół jest zagrożony, a przynajmniej jego aktualne miejsce, ze względu na planowaną budowę autostrady, która zresztą jest oprotestowywana przez mieszkańców.

Trzemeśnia - poza szlakiem

Więcej zdjęć: https://photos.app.goo.gl/hitZpSmiHwAQ2gaL7

Kościół drewniany z 1780r. 
Stropy, jak i ściany zdobi bogata dekoracja malarska wykonana w 1910r., która zakryła starszą, ludową polichromię z końca XIXw. Wyposażenie kościoła jest bardzo cenne. Ołtarz główny, dwa ołtarze boczne, ambona oraz parapet chóru muzycznego są barokowe. W ołtarzu głównym mieści się renesansowy obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem z końca XVIw., malowany na desce, ozdobiony złotymi sukienkami. Na północnej ścianie prezbiterium barokowy obraz z końca XVIIw., przedstawiający Koronację Matki Bożej. W kaplicy południowej znajduje się gotycki tryptyk z XVw., później przemalowany.

W obrębie terenu kościoła znajduje się grota Matki Bożej z Lourdes, zbudowana w 1958r. W mur kościelny wmurowano popękaną renesansową płytę nagrobną z 1530r., która dawniej zakrywałą wejście do krypty.

Pierwszy kościół w Trzemeśni istniał już w XIVw. i znajdował się na Krowiej Górze. Położenie na wzniesieniu nie było jednak dogodne , więc nową świątynię wybudowano w miejscu bardziej dostępnym. Nie przetrwała ona zbyt długo, bowiem została zniszczona przez powódź w 1753r. Fale wzburzonej Trzemeśnianki wyrzuciły wówczas na prawy brzeg obraz Matki Bożej. Odtąd zaczęto obraz otaczać kultem.
W miejscu odnalezienia zbudowano w 1780r. obecny kościół.


Na wzgórzu za kościołem znajdował się ponoć cmentarz choleryczny (można jeszcze znaleźć pojedyncze nagrobki).
Poza tym w Trzemeśni znajduje się jeszcze drewniany dwór z I połowy XIXw. Niestety znajdujący się w rękach prywatnych i stanowczo niedostępny.
(tekst, autorstwa beales, pochodzi z opisu skrzynki  Kościół w Trzemeśni - OP2087 na opencaching.pl
Zobacz tez:
http://www.ziemiamyslenicka.pl/732-ziemiamyslenicka-kosciol-pw-sw-klemensa-w-trzemesni

Barwałd Górny - kaplica św. Rozalii

Kaplica św. Rozalii
***/****
Cudownie klimatyczne wnętrze
GPS:  49°51'40"N 19°36'58"E
Dojazd: Z centrum Barwałdu Górnego, należy pojechać w lewo w kierunku góry Żar na tzw. przysiółek 'Wyręby'.

Będąc przed starą strażnicą w centrum Barwałdu Górnego (przy drodze do Stryszowa), jadąc w lewo w kierunku góry " żar " na tzw. przysiółek 'wyręby " po przejechaniu ok. 1,5 km, na końcu drogi, przed lasem po prawej stronie jest piękna, po niedawnej renowacji  kaplica św. Rozalii.

Jedyny minus to bliskość domków, które tu zostały wybudowane - wnętrze natomiast... z wyjątkiem mikrofonu przy mównicy... rewelacja! Takie jak powinno być wnętrze kaplicy - pustelni.

Zabytkowa drewniana pustelnia pochodząca prawdopodobnie z 1 połowy XVIII wieku. Tworzą ją dwie kaplice św. Rozalii i św. Marii Magdaleny oraz cela-pustelnia. Wewnątrz znajdują się: barokowy ołtarz Matki Boskiej i św. Rozalii, dwa barokowe płótna z 1747 przedstawiające Boże Narodzenie i Pokłon Trzech Króli, dziewiętnastowieczne obrazy wotywne związane z Misteriami pasyjnymi zawieszane przez pątników pielgrzymujących do sanktuarium w Kalwarii Zebrzydowskiej. W Pustelni mieszkali pustelnicy m.in. brat Stanisław Saniewski, Zofia Owsianka.)

Marcyporęba

Kościół  pw. Św. Marcina z 1670 r

***+

Niedaleko Tłuczani, Krzęcina i Woli Radziszowskiej

Drewniany kościół pw. Św. Marcina wzniesiony w 1670 r. jako bezwieżowy, jednonawowy o konstrukcji zrębowej, oszalowany. Wieża izbicowa o pochyłych ścianach z XX w., zwieńczona ostrosłupowym hełmem. Korpus nakryty dachem dwuspadowym, jednokalenicowym, z barokową wieżyczką na sygnaturkę na kalenicy. Do nawy dobudowana jest kaplica otwarta do wnętrza. Prezbiterium zamknięte jest trójbocznie. W kościele zachowały się dwa cenne portale: jeden tzw. długoszowski, drugi manierystyczny, bogato zdobiony. Nad kruchtą i prezbiterium stropy kasetonowe z XX w. Na belce tęczowej umieszczona rzeźby Grupy Ukrzyżowania z gotyckim krucyfiksem z XV w. Ściany pokrywa polichromia z XIX i XX w. W nawie ołtarze rokokowe, w kaplicy ołtarz klasycystyczny. Ambona rokokowa. Chrzcielnica kamienna, renesansowa, z 1545 r. Na cmentarzu przykościelnym murowana dzwonnica parawanowa z 1831 r.

Barwałd Górny - ruiny strażnicy

Strażnica w Barwałdzie Górnym

w ruinie

W centrum Barwałdu Górnego - za drogowskazem do dworu w Strzyszowie. Po lewej kilka sklepów, a na wprost (na zakręcie na górce) zdewastowane pozostałości strażnicy. Wejście po schodkach kamienno-betonowych, nawet dość bezpiecznych...

Została przeze mnie pomylona z kaplicą św. Rozalii (mieszkańcy trochę źle wskazali:(

natomiast będąc przed tą kaplicą, jadąc w lewo w kierunku góry " żar " na tzw. przysiółek 'wyręby " po przejechaniu ok. 1,5 km, na końcu drogi, przed lasem po prawej stronie jest piękna, po niedawnej renowacji prawdziwa kaplica św. Rozalii - powiedział Dymek na polskaniezwykla.pl. Pojadę, zobaczę i zamieszczę zdjęcia kaplicy św. Rozalii.

Update: Pojechaliśmy, zobaczyliśmy - faktycznie jest zniewalająca >>Kaplica św. Rozalii w Barwałdzie Górnym.

Siepraw - cudo na bezdrożach

 Kościół św. Marcina z XVII w.

!***** !

Przy potoczku, w drodze na Zakliczyn

GPS: N49.90731 E19.96359

Położenie: Nad rzeczką- dojście od strony domu. 

Gdy kościół jest zamknięty, kluczę można uzyskać w najbliższym domu (z czarnymi żaluzjami).

Dziś jest malutką świątynią, z niesamowitym klimatem (podobny w klimacie i wielkości do kościoła w Sieniawie). Obecnie kościółek otwarty jest tylko kilka razy w roku, zaś w dniu św. Marcina - 11 listopada, odprawiana jest tu uroczysta suma odpustowa. Gdy kościół jest zamknięty klucze można uzyskać w najbliższym domu.

Dzisiejszy kościół św. Marcina to efekt XVIII- wiecznej, przeprowadzonej w 1766 roku przebudowy i rekonstrukcji. drewniany z I połowy XVII stulecia, powstał na miejscu starszego. Charakterystyczną jego cechą jest brak wyodrębnienia prezbiterium. Wewnątrz kamienne płyty nagrobne: jedna z 1528 r., druga z XVI- XVII wieku z herbami Pielesz i Szeliga, trzecia Elżbiety i Jakuba Olszowskich z 1609 r. Pierwsze wzmianki o kościele pochodzą z 1595 roku, można z nich wnioskować, że kościół św. Marcina był obszerny, gdyż pomieścił aż trzy ołtarze. Jeden główny, murowano-drewniany z wizerunkami św. Stanisława i św. Marcina, oraz dwa boczne, drewniane.

Fundatorami kościoła św. Marcina byli zapewne miejscowi dziedzice. Protokół powizytacyjny kościoła parafialnego w Sieprawiu z r. 1595 podaje, że prawo patronatu nad tym kościołem posiadał ówczesny dziedzic Sieprawia, Stanisław Jordan, podkomorzy krakowski i Aleksander Jordan. Kościół posiadał wówczas trzy ołtarze: główny - murowany oraz dwa ołtarze boczne - drewniane. Posiadał małą wieżyczkę na dachu, w której umieszczona była sygnaturka. Trzy dzwony kościelne umieszczone były na osobno stojącej dzwonnicy. Cyborium oraz chrzcielnica były drewniane. Dokument z roku 1616 wspomina już o kamiennej chrzcielnicy.

Protokół powizytacyjny z roku 1655 informuje nas, że owe trzy ołtarze zostały przeniesione do nowej świątyni, murowanej. Również do nowego kościoła zostały przeniesione dzwony oraz paramenty kościelne. Na kościele św. Marcina pozostała tylko sygnaturka. Kościół ten stał się już tylko kościołem filialnym, w którym w dalszym ciągu, kilkakrotnie w roku, odprawiano Msze święte. Pierwotny kościół św. Marcina, nie dochował się do naszych czasów w dawnej formie. Przebudowany - w roku 1766. Odrestaurowany - w latach powojennych - przez Ks. Jana Przytockiego.
Rekonsekrowany w 1951 r..
W 1952 r. poświęcono i umieszczono w ołtarzu nowy obraz Św. Marcina. Przez szereg lat odprawiano tu wtorkowe Msze Święte dla uczestników pobliskiego targu. Tradycja ta została przerwana w okresie stalinowskim z chwilą likwidacji targów. W kościółku św. Marcina znajdują się kamienne płyty nagrobne:

- z roku 1528;

- z herbem Szeliga i Pielesz, wiek XVI-XVII;

- Jakuba i Elżbiety Olszowskich z 1609 r.
 

Każdego roku, w dniu Św. Marcina (11.XI.), w tym kościółku, odprawiana jest uroczysta SUMA ODPUSTOWA.

Lanckorona - Zabudowa mieszczańska z XVIII/XIX w.

Zabudowa Lanckorony była drewniana i taka zachowała się częściowo do dzisiaj. Prostokątne domy z wąskim frontem, konstrukcji zrębowej ustawione są szczytowo do pierzei rynkowych. W głębi działki znajdują się obiekty gospodarcze do których dojazd prowadzi przez szerokie sienie przejazdowe w budynkach frontowych, zamykane bramami. Nad miasteczkiem górują ruiny zamku Lanckorońskich.

Chałupa Sabały

 

Chałupa Sabały przy ul. Krzeptówki 17 zbudowana prawdopodobnie pod koniec XVIII lub na początku XIX w. Rozbudowano ją u schyłku XIX stulecia. Według tradycji w domu mieszkał najsłynniejszy bajarz góralski, Jan Krzeptowski - Sabała. 

Zdjęcie pochodzi z Wikipedii.

W 1979 r. po remoncie w chałupie została otwarta wystawa etnograficzna Muzeum Tatrzańskiego, którą  jednak zamknięto w 1984 r. Obecni właściciele obiektu zorganizowali w nim prywatną ekspozycję muzealną. 

Chałupa drewniana, konstrukcji zrębowej, nakryta dachem półszczytowym pokrytym gontami i z dwoma dymnikami w połaci wzdłużnej. Wzniesiona na planie prostokąta, jednotraktowa, o układzie sień-izba-komora, z dobudowanymi wtórnie dwoma komórkami. Stropy belkowe. Rysie belek stropowych ozdobnie profilowane. Chałupa reprezentuje jeden z najstarszych typów budynku mieszkalnego na Podhalu.

Zwana również Sabałówką to rodzinne muzeum prowadzone przez potomków słynnego na Podhalu rodu Krzeptowskich i zarazem najstarszy dom w Zakopanem z przełomu XVIII/XIX w. Chałupa przez ponad 200 lat z pokolenia na pokolenie pozostaje w rękach rodziny. W chałupie urodził się słynny gawędziarz, muzykant Jan Krzeptowski Sabała. Sabałówka to chałupa reprezentująca zabudowę typu śląsko-spiskiego. Znacznie większa jak na tamte czasy chałupa składa się z sieni z piecem chlebowym, piwnicą i chłodnią, z głównej izby (odpowiednikia"czarnej izby") oraz z kumory ("białej izby") z wejściem na wyżkę. Od zewnątrz przy chałupie znajduje się stara, zadaszona studnia. Chałupa jest pełna zabytkowych mebli, narzędzi i sprzętów życia codziennego oraz starych fotografii rodzinnych, które sprawią, że odwiedzenie Sabałówki staje się fascynującą lekcją historii dla każdego. 

Obecnie muzeum, a jeszcze do lat 50-tych ubiegłego wieku chałupa funkcjonowała jako dom mieszkalny. Maria Krzeptowska (ur. 1932 zm. 2012 r.) matka Romualda Szczepaniak-Krupowskiego, który wraz z rodziną prowadzi muzeum, była ostatnią osobą, która urodziła się i wychowała w Sabałówce. Chałupa jest udostępniona do zwiedzania dla osób indywidualnych jak i dla grup zorganizowanych. Istnieje również możliwość zorganizowania posiadów góralskich, lekcji muzealnej lub przyrodniczej z Antonim Ziębą - pracownikiem Tatrzańskiego Parku Narodowego i przewodnikiem tatrzańskim.

Podczas lekcji muzealnej można poznać historię chałupy oraz znanych i interesujących gości, którzy bywali w Sabałówce. Nauczycie się również kilku słów w gwarze góralskiej lub dowiecie się co to są złóbcoki. Posłuchacie Sabałowej nuty, powiedzonek Sabały lub jednej z jego bajek. Zobaczycie jak wygląda typowy strój góralski. A może ktoś ma ochotę na uklepanie moskala lub poznanie techniki robienia kopy z siana? Dla chętnych istnieje możliwość przygotowania poczęstunku. 

Jan Krzeptowski Sabała zwany Sablikiem lub Czakorem (1809 – 1894), ludowy gawędziarz, muzykant, myśliwy, towarzysz tatrzańskich wypraw dr Tytusa Chałubińskiego, legendarna postać Podhala. Urodzony w tej wójtowskiej zagrodzie 26 stycznia 1809 r. był jednym z czterech synów Zofii z Tylków i Jana Gąsienicy. Wraz z braćmi przybrał nazwisko Krzeptowski. W 1833 r. ożenił się z Teresą Walczak i przeniósł na gospodarstwo żony do Sabałów w Kościelisku. W rodzinnej chałupie na Krzeptówce pozostał brat Jędrzej. Sabała nie zajmował się wiele pracą na roli. Pociągało go swobodne życie, myśliwskie wędrówki po Tatrach, dawna muzyka i pieśni góralskie, wesołe gawędy w dobranej kompanii. Zawarta w 1873 r. znajomość, a następnie przyjaźń z dr Chałubińskim, wprowadziła go w krąg wybitnych ludzi epoki przebywających wówczas w Zakopanem. Przywiązany do rodzimej tradycji uzdolniony gawędziarz i muzykant cieszył się myśliwską sławą. Towarzyski Sabała zyskał licznych przyjaciół i szeroką popularność. W środowisku zafascynowanym nowo poznaną podhalańską kulturą uznany został za symbol dawnej góralszczyzny.

W literaturze utrwalono zabarwione swoistą filozofią i humorem opowieści Sabały, ludowe bajki i wspomnienia z wypraw myśliwskich. Spisywali je: Stanisław Witkiewicz, Bronisław Dembowski, Henryk Sienkiewicz, Andrzej Tylka Suleja, Andrzej Stopka Nazimek i inni. Baśnie Sabały inspirowały innych pisarzy w tym Kazimierza Przerwę-Tetmajera i Władysława Orkana. Grywane przez Sabałę stare melodie góralskie opracował Jan Kleczyński. Sabała zmarł 8 grudnia 1894 r. Pochowano go na Starym Cmentarzu w Zakopanem. Dowodem szacunku współczesnego społeczeństwa było umieszczenie postaci Sabały przy pomniku dr Chałubińskiego wykonanym przez rzeźbiarza Jana Nalborczyka. 

GPS: N49.28292 E19.92046  
Położenie: Po południowej stronie ul. Kościeliska. W drodze na drogę pod Reglami (na wys. doliny pod Bramką).

Zakopane - Pęksów Brzyzek / St. Clement’s Church

***

Wspaniały cmentarz zaraz obok

The gorgeous, old cemetery just nearby

Lato 2009 / Summer 2009

Budowniczym świątyni był Sebastian Gąsienica Sobczyk, w pracach brali udział mieszkańcy Zakopanego i Kościeliska. Budowla składa się z prostokątnej nawy i trójbocznie zamkniętego prezbiterium. Wieża konstrukcji słupowej zwieńczona jest cebulastym hełmem z latarnią. Ściany kościoła oszalowane są deskami, dachy oraz hełm wieży pobite są gontami. Wszystkie ołtarze w kościele są dziełem utalentowanego rzeźbiarza z Gliczarowa, Wojciecha Kułacha. Charakteryzują się harmonijnością proporcji i kompozycji oraz oszczędnym użyciem detali zdobniczych. Ze względu na owe ołtarze roi się tu od turystów - o tajemniczości i podniosłym klimacie świątyni można zapomnieć. 

Leżący nieopodal cmentarz na Pęksowym Brzyzku jest za to niezwykle klimatyczny - są tu pochowani najważniejsi obywatele Podhala i Zakopanego - jak np. Stanisław Marusarz. Niewielu pamięta, ze na cmentarzu tym dawno temu chowano zbójników.

Zima 2016 / Winter 2016

[EN] St. Clement’s Church (currently Our Lady of Częstochowa) was erected in 1848 (and rebuilt in 1850-51) next to the first Zakopane shrine, which was founded in 1800 by Paweł Gąsienica. It is a single nave church with log-construction walls, vertically boarded on both the inside and outside. At the front is the church-porch from 1947, and inside are three altars, produced by the folk sculptor Wojciech Kułach from Gliczarów. In 2003 the church underwent renovation.

GPS:N49.40829 E20.13850  |  Położenie: Przy starym cmentarzu, u wylotu ulicy Kościeliska.

Skanseny spod Babiej Góry

Zubrzyca Górna - Muzeum Wsi Orawskiej

Skansen Wsi Orawskiej ©

Położenie idealne. Pomiędzy pasmem Policy, a pasmem Babiej Góry. Idealne miejsce na wycieczki i wędrówki. Blisko na Orawę. Po drugiej stronie przełęczy Krowiarki- Zawoja, centrum turystyczne z wieloma zabytkami, karczmami, i innymi miejscami do spędzenia wolnego czasu.

Drewniana zabudowa w Pieninach

Kacwin - zabudowa

 Położenie: w centrum wsi. 

(Aktualnie poza szlakiem)

 Wieś założona w XIV w., zachowany częściowo średniowieczny układ przestrzenny wsi. W Kacwinie dominowała zabudowa szczytowa. Budynki mieszkalne, w konstrukcji zrębowej, na planach prostokątów, otoczone stodołami na obrzeżach wsi. Dachy półszczytowe gontowe. 
 

Adam Gryczyński w zagrodzie Marii Molitoris (ciotki Rejusiowej) w Kacwinie, 1993, fot. J. Kujawski. Ze zbiorów A. Gryczyńskiego ©

Dominantą krajobrazową jest gotycki, murowany kościół z początku XV w. pw. Wszystkich Świętych, wzniesiony w centrum na nieregularnym placu. 
Charakterystycznymi obiektami Kacwina były spichlerze zwane sypańcami. 
Budowane w konstrukcji zrębowej z okrąglaków. Innym zabytkiem w zabudowie Kacwina był zespół młyna i tartaku, złożony z układu hydrotechnicznego, tartaku i młyna, budynku mieszkalnego i obiektów gospodarczych, istniejący prawdopodobnie już od XIV w. W obecnym kształcie istnieje od 2. poł. XIX w.

Czytaj również:

• https://dnidziedzictwa.pl/newsy/koci-zakatek-na-spiszu/

Maniowy - kaplica cmentarna

Kaplicę cmentarną św. Sebastiana w Maniowach przeniesiono w latach 1987–88 wraz z cmentarzem do Nowych Maniów. Kaplica w Starych Maniowach znajdowała się na wiejskim cmentarzu, położonym nad Dunajcem. Zbudowali ją w 1722 r. mieszkańcy Maniów i okolicy, w podziękowaniu za ocalenie od zarazy. Kaplicę wzniesiono z drewna modrzewiowego w konstrukcji zrębowej, z bierwion łączonych na nakładkę. Ściany pokryte są gontem, a pod sobotami nie mają szalunku. 

www.drewniana.malopolska.pl/

Gruntownie odnawiana w 1938 r. pod kierunkiem majstra Andrzeja Krzysika z Maniów. Użytkowana była wyłącznie jako kaplica cmentarna. Na dachu, krytym gontem, od strony zachodniej znajduje się sygnaturka, zakończona ośmioboczną banią z iglicą. Wnętrze nakrywa strop płaski. Podłoga z desek na legarach. 

Po przeniesieniu kaplicy odtworzono zniszczone przed kilkudziesięciu laty podcienia (soboty), na podstawie zachowanych rysunków i fotografii. Soboty opierają się na niskich ściankach wieńcowych i mają wydatne, strome i malowniczo zróżnicowane gontowe zadaszenie. Trwają prace nad przywróceniem dawnego wyglądu wnętrza kaplicy. 

Kluszkowce - zabudowa

Osada Turystyczna Czorsztyn w Kluszkowcach powstała w latach 90. XX w. Pomysł jej wybudowania zrodził się w związku z budową zapory wodnej na Dunajcu. Z terenów przeznaczonych pod przyszłe jezioro postanowiono przenieść wybrane obiekty budownictwa ludowego i uzdrowiskowo- willowego i stworzyć ośrodek turystyczny. Głównym celem zorganizowania osady była uratowanie obiektów tradycyjnego budownictwa i architektury uzdrowiskowej przed likwidacją. Budynkom przywrócono pierwotną funkcję użytkową, przy jednoczesnym zachowaniu ich bryły i formy. Unowocześnione wnętrza niektórych obiektów zaadaptowano na cele hotelowo- gastronomiczne, w najcenniejszej zagrodzie urządzono muzeum. Osada zlokalizowana została na wzniesieniu Stylchyn, położonym w granicach administracyjnych wsi Kluszkowce, nad brzegiem Zbiornika Czorsztyn- niedzica.

Niedzica - Spichlerz

Spichlerz w Niedzicy wybudowany w końcu XVIII w. jako jeden z obiektów folwarku zamkowego; konstrukcji zrębowej, kryty gontem. 

zdjęcie pochodzi z http://www.zzw-niedzica.com.pl/zabytki/niedzica_inne/celnica_spichlerz.htm

Obecnie wchodzi w skład Muzeum Zespołu Zamkowego w Niedzicy. Wewnątrz stała wystawa etnograficzna, prezentująca kulturę mieszkańców Spisza. Eksponaty gromadzone od lat sześćdziesiątych przez kustoszy zamku w Niedzicy, prezentowane są w zrekonstruowanej izbie spiskiej. 

Na stropie izby sosręb z 1893 r. Meble, obrazy, stroje, przedmioty codziennego użytku, narzędzia pochodzą ze wsi spiskich: Niedzicy, Łapsz Wyżnych i Niżnych, Frydmana, Kacwina i datowane są na wiek XIX lub lata 20. i 30. XX w. 

Do ciekawych obiektów należą m.in.:- obrazy religijne,- kolekcja zegarów z Kieżmarku,- stroje kobiece- narzędzia rolnicze- drewniane kapliczki, kiedyś wieszane przed wejściem do domu- przed budynkiem dawne łodzie flisackie, tzw. dłubanki, wykonane z jednego pnia drzewa liściastego. 

ZZW-niedzica:

Poniżej celnicy stoi spichlerz z końca XVIII wieku, kiedyś należący do folwarku zamkowego, jedyny tego typu zabytek zachowany na polskim Podtatrzu. Ma murowaną piwnicę i dwukondygnacjową część drewnianą. Dwa duże pomieszczenia, suche i przewiewne służyły, do przechowywania zboża, otwór u dołu drzwi przeznaczony był dla stróża zbiorów - kota. W r. 1996 zaniedbany budynek poddano gruntownemu remontowi. Od czerwca 1998 w spichlerzu czynna jest stała wystawa "Sztuka Ludowa Spisza" (zegary spiskie z XIX i XX wieku, kilka leciwych maszyn, obrazy Jakuba Wodziaka z Kacwina, kapliczki nadrzewne, rekonstrukcja spiskiej izby). Bilety w kasie zamku Niedzickiego. Przed spichlerzem osadzono krzyż, przeniesiony w r. 1998 sprzed kościoła w Kacwinie. Spichlerz i celnica wchodzą w skład zamkowego zespołu muzealnego.

NIedzica - Zabudowa na Polanie Sosny

Zabudowa na Polanie Sosny w Niedzicy składa się z dworu i chaty spiskiej. Dwórmodrzewiowy z Grywałdu wybudowany został na przełomie XVIII i XIX w. Po przeniesieniuna Polanę Sosny odtworzona została oryginalna konstrukcja, wygląd ścian, stropów, dachu i elewacji bocznych. Wystrój wnętrz, zachowując autentyczne elementy z epoki, pozwala odczuć klimat XIX -wiecznego dworu polskiego. Chata Spiska z Łapsz Niżnych pochodzi z pocz. XX w., przeniesiona i zrekonstruowana na Polanie Sosny, zaadaptowana na hotel. Wewnątrz oryginalne elementy wyposażenia. W 2005 do zespołu dołączono regionalną chatę góralską stworzoną z połączenia starego młyna z Czarnego Dunajca i "Chaty z Kir".

Szczawnica - zbiory etnograficzne (muzeum)

Zbiory Etnograficzne Jana Malinowskiego znajdują się przy ul. Szalaya 96. Można je oglądać "Pod Kosynierem" po uprzednim uzyskaniu zgody właściciela. Jan Malinowski jest szczawnickim kolekcjonerem. Jego zbiór stanowią XIX- wieczne meble, obrazy i bibeloty. Część tych zbiorów eksponowana była w Muzeum Pienińskim. 

Kolekcjoner ciągle powiększa także księgozbiór, który oprócz publikacji współczesnych z dziedziny historii, etnografii, krajoznawstwa, zielarstwa, ziołolecznictwa i kwiatów, tworzą książki XIX- wieczne oraz opracowania dotyczące Szczawnicy. Podstawą kolekcji etnograficznej Jana Malinowskiego są  zabytki ludowej kultury materialnej obrazujące życie codzienne Górali Pienińskich i Rusinów Szlachtowskich, którzy byli Łemkami wyznania greckokatolickiego, zamieszkującymi wsie: Szlachtową, Jaworki, Białą Wodę i Czarną Wodę.

Szczawnica - Zespół zabudowy uzdrowiskowej 

Zespół zabudowy uzdrowiskowej w stylu szwajcarsko-tyrolskim stanowi o pięknie górnej, zdrojowej części miasta. Najcenniejsze obiekty zgromadzone są wokół pl. Dietla, którego wygląd pozostaje bez większych zmian od 1866 r. Wyróżniają się drewniane wille „Szwajcarka” z 1852 r., „Holenderka” z 1853 r. oraz „Pałac” z 1864 r. Poniżej pl. Dietla w stronę kościoła wiedzie ul. Jana Wiktora, z ciekawym zespołem willi uzdrowiskowych z 2. poł. XIX w. Urokliwe są też Park Górny i Dolny. W tym pierwszym znajduje się kaplica, drewniane wille „Brat” i „Siostra” oraz pozostałości Dworca Gościnnego.

http://www.drewniana.malopolska.pl

Grywałd - kościół XV w. św Marcina

 GPS: 49°26'46"N 20°22'23"E  

Kościół położony jest na górce, przy cmentarzu i nowym kościele.

Kościół pomocniczy św. Marcina w Grywałdzie datowany jest na 2. poł. XV w. Kościół, reprezentuje starszy typ kościołów drewnianych w Małopolsce. Jest to kościół jednonawowy, konstrukcji zrębowej, pobity i pokryty gontami.

Głównym akcentem budowli jest wieża, szeroko posadowiona, o ścianach silnie zwężających się ku górze, z wydatnie nadwieszoną izbicą. Nawa i prezbiterium nakryte oddzielnymi dachami siodłowymi. W dachu nad nawą niewielka czworościenna sygnaturka. Wejście południowe do kościoła ujęte jest gotyckim, ostrołukowym portalem. Malowniczość kościoła podkreślają oszalowane soboty. 

We wnętrzu ocalały duże fragmenty chłopskiej polichromii z r. 1618, pod nią stwierdzono w r. 1935 istnienie resztek malowideł patronowych. W głównym ołtarzu złoci się cenny tryptyk gotycki z początku XVI w., w l. 1961-62 odnowiony. Obraz Matki Boskiej i wypukłorzeźba pochodzą zapewne z tego samego okresu. Piękna XIV-wieczna Madonna Grywałdzka została w r. 1937 prze­niesiona do muzeum w Tarnowie, skąd zrabowali ją Niemcy. Pod względem usytuowania i uroku dawnej architektury, kościółek ten chyba nie ma równego w Karpatach.

W prezbiterium i w nawie zachowała się polichromia z 1618 r. 

Do wyposażenia należą trzy ołtarze:

• W głównym umieszczono interesujący tryptyk późnogotycki z początku XVI w. Obraz w polu środkowym przedstawia św. Marcina, siedzącego na białym koniu, w momencie gdy część swego bogatego płaszcza odcina dla ułomnego żebraka. W zwieńczeniu zaś obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem.
• ołtarze boczne z XVII w. w prawym - obraz świętej Doroty i Katarzyny z 1640 r., przemalowany w 1876 r.
• rzeźba Matki Boskiej z Dzieciątkiem z XVII w.
• barokowo-ludowa rzeźba Pieta z XVIII w.
• dwa krucyfiksy barokowo-ludowe z XVII i XVIII w. 

Patron pijaków i oberżystów

Ponoć to właśnie święty Marcin urządził w Grywałdzie pierwszy 'Boży Obiad'- wielką ucztę dla mieszkańców i żebraków z okolicy. ową tradycję kultywowano tutaj aż do początku XX wieku. podczas  odpustu 11.listopada, można wysłuchać miejscowej osobliwości: archaicznego śpiewu kościelnego oraz zobaczyć ostatki tradycyjnych strojów.

Drewniaki na Pogórzu Przemyskim

Zapomniane cudo w lesie

!*****!

Piątkowa Ruska

Pierwsze wzmianki kronikarzy o Piątkowej pochodzą z 1458 r. Zaś z 1552 r. pochodzi informacja, że wieś liczy 43 gospodarstwa, a także dwie karczmy, młyn oraz popa i sołtysa, od których to dóbr i urzędów mieszkańcy płacili podatek. 
– To oznacza, że we wsi musiała istnieć cerkiew, na ówczesne czasy prawosławna Patriarchatu Konstantynopolskiego – wyjaśnia Ewa Bryła ze Stowarzyszenia „Dziedzictwo Mniejszości Karpackich” w Zagórzu, które opiekuje się cerkwią. Niedawno (w drugiej połowie 2016 r.) rozpoczął się remont cerkwi - dzięki czemu ma szansę na przerwanie, pomimo tego, że wyznawców prawosławia wysiedlono stąd po II Wojnie Światowej.

W XVIII wieku Piątkowa liczyła ponad 1000 mieszkańców – w tym 830 wyznania greckokatolickiego. Przed wysiedleniem w 1947 r. we wsi mieszkało 2430 wiernych greckokatolickich, 210 łacińskich oraz 142 mojżeszowych.

Kościół w Jaworniku Ruskim

***

Cerkiew w Lipie

***

Brzeżawa

Siedliska nad Sanem 

Medyka

 

Drewniany kościół parafialny p.w. ŚŚ. Piotra i Pawła, 1607 – 1608, rozbudowany w 1850r., remont w latach 1900 i 1955. Dzwonnica drewniana 1607 – 1608 r.

UNESCO w Bieszczadach

W szeroko pojętych Bieszczadach aż dwie drewniane cerkwie doczekały się nobilitacji UNESCO. Choć geograficznie Turzańsk leży w paśmie Bukowicy (dla tych, co nie wiedzą - okolice Komańczy), a Smolnik nad Sanem - nad Sanem ;) okolice Ustrzyk Górnych. Ale turystycznie zarówno Ciśniańsk0-Wetliński Park Krajobrazowy, jak i tzw.  Kresy bieszczadzkie można spokojnie podpiąć pod Bieszczady.

Smolnik nad Sanem ©

Drewniaki w paśmie Bukowicy

Radoszyce

cerkiew przy granicy

Cerkiew w Radoszycach jest orientowana- czyli prezbiterium skierowane jest ku wschodowi. Położenie takie ma symbolizować rolę Chrystusa, który rozświetlił mroki ziemi- niczym wschodzące słońce. Ogólnie rzecz biorąc natomiast- tradycja ta dotyczy nie tylko świątyń chrześcijańskich, jest bardzo stara i nawiązuje do kultu słońca.

Drewniaki w Górach Sanocko-Turczańskich

 

Równia

Równia 

Cerkiew orientowana, umiejscowiona na wzniesieniu, w zakolu potoku Równia. Przy cerkwi cmentarz, na którym kilka zachowanych nagrobków. 

Cerkiew drewniana, konstrukcji zrębowej, trójdzielna, trójkopułowa, z opasaniem opartym na uskokowych rysiach. Ponad babińcem empora konstrukcji słupowej. Sanktuarium, nawa i babiniec kwadratowe w planie. Nawa najobszerniejsza. Na zrębie ścian nawy i babińca tambury (nad nawą ośmioboczny, nad sanktuarium czworoboczny). Dachy nad każdą z przestrzeni w formie kopuł o sferycznym profilu, z okapem ( nad nawą ośmiopołaciowy, nad sanktuarium i babińcem czteropołaciowe). Masyw nawowy najwyższy. U podstawy tamburów dachy koszowe, powyżej zwielokrotnione okapowe. Ściany powyżej opasania i wszystkie połacie dachowe opierzone gontem. Ponad nawą zrębowe sklepienie ośmiopolowe, w sanktuarium zwierciadlane. Portal w zachodniej elewacji i otwory okienne ościeżowe.

Świątynia w Równi należy do nielicznych zachowanych, na terenie południowo-wschodniej Polski, trójdzielnych cerkwi kopułowych.

Równia - wnętrze

Ustianowa Górna

Cerkiew usytuowana wśród zabudowy mieszkalnej w pd.- wsch. części wsi, w odległości ok. 200 m. od drogi Sanok-Ustrzyki Dolne, po jej prawej stronie. Teren cerkiewny na planie nieregularnym, ogrodzony drewnianym płotem na murowanych słupkach. Wejście od strony ul. Wiejskiej (od pn.). W części pn.-zach. (po prawej stronie od wejścia) murowana kaplica neogotycka, przy wejściu, po lewej stronie nowa dzwonnica drewniana, w narożniku pn.- wsch. ołtarz polowy. Cerkiew orientowana, położona w centralnej części placu, otoczona szerokim wieńcem starodrzewia. Przy zakrystii kamienny nagrobek.

Górzanka

Dawna cerkiew greckokatolicka pw. św. Paraskewy w Górzance znajduje się na niewielkim wzgórzu, w otoczeniu starych dębów, przy drodze prowadzącej z Wołkowyji do Baligrodu. Poniżej cerkwi współczesna kapliczka rzymskokatolicka.

Pierwsza wzmianka o cerkwi w tej miejscowości pochodzi z roku 1599 i wspomina drewnianą cerkiew stojącą wówczas  na wzgórzu zwanym Bylite. Cerkiew spłonęła a kolejną wzniesiono w roku 1718 już na nowym miejscu. W roku 1835 rozpoczęto obok niej budowę kolejnej- stojącej do dziś drewnianej cerkwi. Konsekracja odbyła się 10 września 1838 roku. Fundatorem cerkwi był ówczesny właściciel Górzanki- Feliks Giebułtowski (wg innych źródeł był to Piotr Glajzer).

Świątynia została odnowiona w roku 1912. Prace malarskie (polichromia figuralna) wykonał wówczas  Włodzimierz Pawlikowski. Od roku 1948 jest użytkowana jako kościół  rzymskokatolicki- najpierw filialny a od 1969 jako kościół parafialny pw. Wniebowstąpienia Pana Jezusa.

Krościenko

W Muzeum-Zamku w Łańcucie w Dziale Sztuki Cerkiewnej znajdują się skromne fragmenty ikonostasu z XVII i XIX wieku oraz kamienna chrzcielnica z tejże cerkwi. Aktualny wystrój wnętrza jest całkowicie współczesny.

więcej zdjęć https://photos.app.goo.gl/a1U2n8dtw412eJWQ6

Budowla jest orientowana (prezbiterium ku wschodowi), konstrukcji zrębowej, trójdzielna, oszalowana. Dachy kalenicowe, nad nawą kopuła na ośmiobocznym tamburze pokryta jak i pozostała część gontem. Nad prezbiterium oraz babińcem wieżyczki z cebulastymi hełmami. Sklepienie wewnątrz cerkwi belkowane spięte dwoma krzyżującymi się tragarzami.

Przed wejściem, od zachodniej strony, na kamiennej podmurówce znajduje się drewniana, XIX- wieczna dzwonnica o konstrukcji słupowej pokryta gontowym namiotowym daszkiem.

Cerkiew zyskała dużo po wycięciu wianka starych drzew okalających budowlę, dzięki czemu jest lepiej widoczna.

Powyżej przycerkiewny cmentarz m.in. z nagrobkami greckich emigrantów mieszkających niegdyś w Krościenku. Na uwagę zasługuje nagrobek jednego z proboszczów w kształcie trumny położony tuż obok cerkwi.

Brzegi Dolne

Cerkiew Michała Archanioła w Brzegach Dolnych (obecnie rzymskokatolicki kościół parafialny pw. Matki Bożej Różańcowej) — drewniana greckokatolicka cerkiew, wzniesiona we wsi Brzegi Dolne w miejscu wcześniejszej cerkwi, wzmiankowanej już w roku 1615

Kilka zdjec tutaj: https://photos.app.goo.gl/e8TgqCqZJutShWqF8

Łodyna

Cerkiew orientowana, usytuowana w pobliżu drogi Ustrzyki Górne – Wańkowa, ogrodzona drewnianym płotem. Od zachodu murowana dzwonnica parawanowa. 

Więcej zdjęć: https://photos.app.goo.gl/zZx5Zm5ADSAeSDtP9

Cerkiew drewniana, konstrukcji zrębowej, trójdzielna, z sanktuarium zamkniętym ścianą prostą i zakrystią od północy. Od zachodu przybudowana wieża konstrukcji mieszanej, dwukondygnacyjna. Obecnie istniejącą cerkiew w Łodynie wybudowano w 1862 roku, lub co bardziej prawdopodobne wyremontowano ją w tym czasie. 

W 1911 roku cerkiew ponownie remontowano, wznosząc wówczas  obok niej także murowaną, parawanową dzwonnicę. Cerkiew była filialną parafii w Brzegach Dolnych, należącej do dekanatu zatwarnickiego; po I wojnie w strukturze dekanatu lutowiskiego. W Muzeum Zamku w Łańcucie znajduje się XVI- wieczna ikona Świętego Mikołaja, pochodząca z cerkwi w Łodynie.

Leszczowate

Cerkiew św. Paraskewy w Leszczowatem – drewniana parafialna cerkiew greckokatolicka, znajdująca się w Leszczowatem.

więcej zdjęć: https://photos.app.goo.gl/si4RRKbubve3xyCK9

Zbudowana w 1922 w miejscu starszej, drewnianej cerkwi z 1771, została odnowiona w 1937. Należała do dekanatu leskiego.

Na północ od cerkwi znajdowała się murowana kaplica ufundowana w 1861 przez właściciela wsi. Po wojnie cerkiew została przejęta przez Kościół rzymskokatolicki.