Skansen Rzeki Pilicy

 Skansen Rzeki Pilicy powstaje od 2000 roku i jest pierwszym w Polsce muzeum na wolnym powietrzu poświęconym rzece. Początkowo działał jako muzeum społeczne, którym opiekowało się Stowarzyszenie Przyjaciół Pilicy i Nadpilicza (pomysłodawca i twórca placówki). Od 19 kwietnia 2005 roku Skansen funkcjonuje jako samorządowa instytucja kultury, podlegająca bezpośrednio Urzędowi Miasta w Tomaszowie Mazowieckim.

Podstawowym i konsekwentnie realizowanym założeniem Skansenu Rzeki Pilicy jest tworzenie placówki żywej, w której przyrodę i historię rzeki oraz przestrzeń kulturową, jaką ona wytworzyła, można poznawać wszystkimi zmysłami. Wiele eksponatów otrzymało w Skansenie Rzeki Pilicy „drugie życie”.

Wzdłuż Czarnej Hańczy

Czarna Hańcza zaczyna się w otulinie Suwalskiego Parku Krajobrazowego, wpada do Hańczy, najgłębszego jeziora w Polsce, opuszcza je w Bachanowie jako bystry potok szumiący głośno pośród głazów. Mija 13 wydłużonych pagórków, czyli oz turtulski, najpiękniejszy przykład ozu w Polsce, płynie przez Suwałki, dzikie tereny Wigierskiego Parku Narodowego i Puszczy Augustowskiej, włącza się w system Kanału Augustowskiego, XIX-wiecznego cuda techniki i kończy swój bieg w Niemnie.

 Modę na tę rzekę rozbudziła w 1931 roku Wanda Miłaszewska książką „Czarna Hańcza”. Co roku na spływy kajakowe ściągają tutaj tysiące turystów z różnych stron świata, to jeden z najsłynniejszych szlaków w Polsce. Czarna Hańcza oferuje nie tylko możliwość odpoczynku, daje też ludziom utrzymanie. Na jej brzegach są gospodarstwa agroturystyczne, pola namiotowe, bary czy wypożyczalnie. Rzeka aktywizuje do działania i współpracy, dzięki niej powstało np. Wigierskie Stowarzyszenie Turystyczne. Zainspirowała także ludzi do organizowania co roku „Nocy Świętojańskiej” przypominającej m.in. tajemnice mieszkających tutaj przed wiekami Jaćwingów. Rzeka ta jest dla lokalnej społeczności tak ważna, że 2016 został ogłoszony Rokiem Czarnej Hańczy. Rzece poświecone są koncerty, konkursy i wystawy.

Przepiękne widoki na rozlewiska Czarnej Hańczy rozpościerają się z punktów widokowych - m.in z tego w Turtulu (cudowna nazwa, notabene)

Nazwa tej osady wywodzi się podobno od nazwiska młynarza, który był właścicielem młyna wodnego – w języku litewskim słowo turtuolis oznacza bogacza. Obecnie w osadzie mieści się siedziba Suwalskiego Parku Krajobrazowego. Z punktu widokowego roztacza się przepiękna panorama – możemy podziwiać rozlewisko Czarnej Hańczy otoczone wzgórzami i lasami.

Głazowisko

Niebieskie źródła rzeki Pilicy

Tekst pochodzi ze strony: http://www.parki.org.pl/

Jak relacjonowała przed kilku laty pewna mieszkanka odległego o około 30 km Sulejowa, już w okresie międzywojennym do "Błękitnych Źródeł" przyjeżdżały wycieczki szkolne na drabiniastych wozach. A co tak zachwycało i nadal zachwyca tych, którzy tu bywają?

Na pewno cisza i urok tego niepowtarzalnie pięknego miejsca. Najważniejszą jego osobliwością są wywierzyska krasowe, którymi, poprzez szczeliny w skałach wapiennych, wypływa krystalicznie czysta woda, podnosząc piasek denny z dużą siłą do góry, co stwarza wrażenie "wrzenia gejzerów". 

Skrzyżowanie rzek na Niebie i Wełnie

Widzieliście kiedyś skrzyżowanie rzek? Zjeżdżając kawałek z obwodnicy Wągrowca i robiąc sobie spacerek zobaczyć można Bifurkację Wągrowiecką na Niebie i Wełnie. Zjawisko jest na tyle egzotyczne, że nie miałem nawet pojęcia o jego istnieniu.

"Bifurkacja rzeki to rozwidlenie się rzeki na dwa lub więcej ramion, które następnie płyną do dwóch różnych dorzeczy. To stosunkowo rzadko spotykane zjawisko występuje na rzekach o łagodnym nurcie, płynących przez tereny równinne, zabagnione. 

Znanym przykładem bifurkacji jest bifurkacja rzeki Casiquiare w Ameryce Południowej. Wskutek erozji wstecznej rzeki Rio Negro, część wód Casiquiare odpływa do Rio Negro i Amazonki, a część do Orinoko. W Polsce zjawisko to występuje m.in. Na Obrze, dopływie Warty, ma jednak charakter sztuczny – przez kanał część wody płynie do Obrzycy (dopływ Odry). Bardzo interesujące jest fragment dorzecza Stobrawy, które zajmuje wschodnią część Stobrawskiego Parku Krajobrazowego. 

Równolegle do siebie ze wschodu na zachód płyną cztery dość duże rzeki: Stobrawa, jej dopływy Bogacica i Brynica, oraz dopływ Brynicy Budkowiczanka. Słabe zróżnicowanie rzeźby terenu sprawia, że sieć cieków jest tu bardzo gęsta, a na licznych odcinkach zachodzi między nimi bifurkacja. Często przytaczanym, lecz błędnym przykładem jest skrzyżowanie Nielby i Wełny w Wągrowcu – nie jest to naturalna bifurkacja, lecz skrzyżowanie rzek powstałe w wyniku prac melioracyjnych prowadzonych przez cystersów w dolinie Wełny (XV-XVI w.)"

Tak, więc okazuje się, iż do tej perełki natury przyłożyli się nieco Cystersi. Nie zmienia to jednak faktu, że jest niezwykła.