Kontrowersyjny Beskid - rzecz o nazwie

Gdzie leży Beskid Makowski?  Jakie są  jego granice? Co oferuje przeciętnemu turyście, a co wykwalifikowanemu krajoznawcy? Wiadomości na ten temat próżno szukać w internecie. Próżno też ich szukać w publikacjach naukowych oraz turystycznych. Przez długi czas zastanawiałam się dlaczego tak jest?


Więciórka - wieś, między Kotuniem, a Koskową



Czy te góry są  gorsze od innych? Nie mają tak spektakularnej historii jak Beskid Niski czy Bieszczady, ale czy tylko krzywda ludzka stała się powodem, modnego dziś, "odkrywania Beskidu Niskiego"? Nie mają charakteru alpejskiego, jak Tatry, ale czy w Tatrach w sezonie letnim nie-wspinacz znajdzie chwilę ciszy i spokoju? Nie są  tak wysokie jak Gorce, ale czy Gorce faktycznie powalają swoją wysokością na kolana? Nie chcę tu dyskredytować innych gór, wszak wszystkie te grupy górskie uwielbiam, ale...

Ale dlaczego co chwilę wydawany jest nowy przewodnik po Gorcach, Niskim, Pieninach, Żywieckim, a o Beskidzie Makowskim – cicho, głucho? Długo się nad tym zastanawiałam  i w końcu zrozumiałam sedno sprawy.

Beskidu Makowskiego po prostu ... nie ma...

Głogoczów - MYSLENICE

a.  Wisła(rzeka)

b.  Rondo Matecznego[1]– Wilga (rzeka)

c.  Łagiewniki – sanktuarium

d.  Borek Fałecki[2]

                        i.   Solvay[3]

e.  Swoszowice – uzdrowisko

f.   Opatkowice  - autostrada A4

g.  Libertów, Lusina, Gaj, Mogilany- E77

                        i.   Las Bronaczowa [4]

http://www.bliskokrakowa.pl

h.  Swiatniki Górne

                        i.   Muzeum slusarstwa w swiatnikach

                       ii.   świątnicy

i.   Glogoczów – wieś jak dzwon[5]

Wilga – rzeka Pogórza Wielickiego

Wilga – rzeka w województwie małopolskim. Prawy dopływ Wisły, ujście na terenie Krakowa na Bulwarze Wołyńskim^[1].

Źródła znajdują się na wysokości 370 m n.p.m. we wsi Raciborsko (pow. wielicki) na Pogórzu Wielickim. Rzeka odwadnia Pogórze Wielickie i jego przedproże zbudowane głównie z utworów fliszowych. Rzeka silnie meandrująca, na terenie Krakowa uregulowana, na odcinku ujściowym (1,2 km) zabezpieczona wałami cofkowymi. Zanieczyszczona w poważnym stopniu, przy ujściu do Wisły jest zakwalifikowana do V klasy jakości wód^[2].

Tuż przy ujściu rzeki znajduje się Most Retmański.

Autostrada A4 

Autostrada A4 – najdłuższa polska autostrada, prowadzi z zachodu na wschód przez południową Polskę (wzdłuż Sudetów i Karpat). Stanowi polski odcinek drogi międzynarodowej E40 oraz E462 na odcinku Mysłowice – Balice. Kontynuując bieg niemieckiej autostrady A4 z kierunku Drezna, na terenie Polski przebiega od granicy z Niemcami w Jędrzychowicach koło Zgorzelca poprzez Legnicę, Wrocław, Opole, Gliwice, Katowice, Kraków,Tarnów, Dębicę, Rzeszów do przejścia granicznego na Ukrainę Korczowa-Krakowiec. Łączna długość kompletnej autostrady na terenie Polski wyniesie 672 km. Obecnie w budowie jest ostatni odcinek: węzeł Rzeszów Wschód – węzeł Jarosław Zachód.

Łagiewniki – sanktuarium

Związane jest z życiem i działalnością św. siostry Faustyny Kowalskiej. Od lat 40. XX wieku miejsce pielgrzymek związanych z obecnością obrazu Jezusa Miłosiernego oraz grobu św. Faustyny. W 1992 roku kaplicę św. Józefa przy klasztorze Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia podniesiono do rangi Sanktuarium Bożego Miłosierdzia.
Dynamiczny rozwój Sanktuarium nastąpił po beatyfikacji siostry Faustyny 18 kwietnia 1993 roku, i jej kanonizacji 30 kwietnia 2000 roku, a także dzięki pielgrzymkom papieża Jana Pawła II (1997 i 2002) oraz papieża Benedykta XVI (2006).Główny projekt nowej części sanktuarium wykonał w latach 1997-1999 krakowski architekt Witold Cęckiewicz.Las Bronaczowa

Las zajmuje około 800 hektarów. Pod względem geograficznym leży na terenie Pogórza Wielickiego. Występują tu liczne jary i wąwozy, których dnem stale bądź okresowo płyną strumienie. Na jego terenie spotkać można wyjątkowe okazy owadów, motyli, płazów, gadów, dzikiego ptactwa, jak również zwierząt większych, np. sarny.

http://www.bliskokrakowa.pl

Droga krajowa nr 7

Droga krajowa nr 7 – 776 km droga krajowa prowadząca z Żukowa k. Gdańska przez Warszawę do granicy ze Słowacją w Chyżnem. Jest ona częścią międzynarodowej drogi europejskiej E77 prowadzącą dalej przez Słowację do stolicy Węgier, Budapesztu oraz na odcinku Gdańsk – węzeł ElblągWschód częścią trasy E28. Fragment z Krakowa do Rabki jest także częścią trasy tzw. Zakopianki, czyli najczęściej uczęszczanej przez turystów drogi w Tatry. Trasa przebiega przez pięć województw: pomorskie, warmińsko-mazurskie, mazowieckie, świętokrzyskie i małopolskie.

E77 – oznaczenie trasy europejskiej pośredniej północ-południe, biegnącej przez Europę Środkową.

Przebieg E77:

Rosja – 70 km /2 x bo przez kaliningrad tez/

Estonia – 21 km

Łotwa – 274 km

Litwa – km

Rosja –

Polska – 720 km

Słowacja – 205 km

                      Węgry – 70 km

Swiątniki Górne

Miejscowość Świątniki Górne (pierwotnie Górki) została założona prawdopodobnie w XI wieku jako osada służebna należąca do kapituły katedry krakowskiej. Wybrani mieszkańcy mieli obowiązek służby w katedrze w Krakowie – służba kościelna, pilnowanie porządku, dzwonienie (m.in. dzwonem Zygmunta w pewnym okresie), oprowadzanie zwiedzających po katedrze i kryptach. Pierwszy zachowany zapis dotyczący Górek znajduje się w Liber beneficiorum Jana Długosza, który wspomina m.in. o podziale wsi na 12 gospodarstw, o obowiązku służebnym dającym jednocześnie zwolnienie od pańszczyzny oraz o przebiegu granic.

W latach 1590–1600 biskup krakowski, kardynał Jerzy Radziwiłł, sprowadził włoskich rusznikarzy, żeby mieć możliwość wyposażenia chorągwi biskupich. Dało to początek działalności kowalskiej i płatnerskiej w Świątnikach. Gdy pod koniec XVIII w. nie było już zbytu na zbroje husarskie i szable, mieszkańcy wsi przenieśli swoje doświadczenia na produkcję głównie zamków i kłódek.

Od 1772 r. Świątniki znalazły się w zaborze austriackim. Władze zniosły zależności służebne wobec katedry i wieś przeszła na własność państwa. W trosce o rozwój techniczny i przemysłowy w Galicji, na wniosek sejmu we Lwowie, władze cesarskie założyły w 1888 r. c. k. Szkołę Ślusarską, aby kształcić przyszłych majstrów ślusarskich i wprowadzać nową technologię do produkcji kłódek (m.in. prasy ręczne i prasa parowa).

Świątniczanie licznie brali udział w walkach o wolność w 1846 r. (na Węgrzech) i w powstaniu styczniowym. Walczyli także w szeregach legionów polskich oraz wcieleni w austriackiej armii podczas I wojny światowej, a także później podczas wojny polsko-bolszewickiej 1920–1921. W okresie międzywojennym nastąpił szczytowy rozwój ślusarstwa w Świątnikach. Obok Spółki Ślusarskiej działającej przy Szkole Ślusarskiej, działały także małe spółki przemysłowe – M. Czerwiński i Ska zwana jako„Haszpień”, Stanisław Kwintowski i Ska zwana jako „Mazur” oraz spółka „Polonez”. Po II wojnie światowejnowe władze ludowej Polski, naliczając olbrzymie podatki na prywatne spółki, doprowadziły na zaprzestania ich działalności i powołania w ich miejsce Spółdzielni Pracy Metalowców „Przyszłość”.

W latach 1975–1998 miejscowość leżała w woj. krakowskim. Świątniki Górne uzyskały prawa miejskie w 1997 roku.

Od 2001 r. istnieje Muzeum Ślusarstwa im. Marcina Mikuły.

Muzeum Ślusarstwa im. Marcina Mikuły w Świątnikach Górnych – muzeum położone w Świątnikach Górnych). Placówka jest miejską jednostka organizacyjną i mieści się w budynku tutejszego Zespołu Szkół.

Tradycje muzealne w Świątnikach Górnych sięgają końca XIX wieku. W 1888 roku została utworzona Cesarsko Królewskia Szkoła Ślusarska, której dyrektorem został Kazimierz Bruchnalski. Z jego inicjatywy w 1893 roku utworzono Muzeum Rzemiosła Ślusarskiego. Działało ono do 1939 roku, kiedy to zostało zamknięte, a część eksponatów wywieziona do Niemiec. Pozostałe eksponaty udało się ukryć.
Idea utworzenia muzeum odżyła w 1970 roku, kiedy to za sprawą regionalisty Marcina Mikuły, w budynku spółdzielni „Przyszłość” otwarto Izbę Regionalną. Działała ona do 2001 roku, kiedy to spółdzielnia przekazała eksponaty miastu, które w 2008 roku zdecydowało o otwarciu muzeum w budynku Zespołu Szkół.

W skład ekspozycji muzeum wchodzą:

·         wystawa narzędzi i wyrobów ślusarskich, w tym kolekcja zabytkowych kłódek,

·         zbiory dawnych dokumentów związanych ze ślusarstwem

·         zbiór pamiątek po świątnikach wawelskich,

·         wystawa etnograficzna.

Muzeum jest czynne w poniedziałki, środy oraz pierwszą sobotę i ostatnią niedzielę miesiąca.

Świątnik – osoba, która dawniej zajmowała się obsługą kościoła (świątyni).

Od czasu utworzenia w Polsce biskupstw zaczęły się również nadania gruntów i wsi na rzecz biskupów, kapituł katedralnych i kolegiat. Powstały wtedy także wyspecjalizowane do celów obsługi świątyń wsie zwane wsiami świątniczymi, łac. villa sanctuariorum. Do zadań świątników należała pomoc podczas nabożeństw kościelnych, całodobowa ochrona przed złodziejami, w tym ochrona skarbców, wykonywanie drobnych napraw w świątyniach, sprzątanie i dbanie o porządek, dzwonienie oraz oprowadzanie pielgrzymów. Takie wsie powstały od XI w przy katedrze w Gnieźnie, w Krakowie,Sandomierzu, Wrocławiu czy Wilnie. Świadczą o tym do dziś zachowane nazwy wsi: Świątniki. Wsie świątnicze miały specjalne przywileje i zwolnione były od pańszczyzny oraz wyłączone spod sądów świeckich. Świątnikami zostawali tylko mężczyźni o nieposzlakowanej opinii.

Na przykładzie katedry krakowskiej na Wawelu można stwierdzić, że najstarszy tekst o świątnikach wawelskich pochodzi z roku 1253 i wspomina o dwóch świątnikach strzegących katedrę dniem i nocą^[1]. Do obsługi katedry przeznaczone były następujące wsie: Szczytniki, Trąbki, Świątniki Dolne,Świątniki Górne (Górki), a także na większe święta kilka osób z Opatkowic i Chorowic^[2]. Świątnicy na Wawelu mieli także za zadanie dzwonieniedzwonem Zygmunta podczas największych uroczystości państwowych.

Pod koniec XVI w. biskup krakowski Jerzy Radziwiłł wprowadził jednolity strój dla świątników: granatowy płaszcz z peleryną^[3]. Przez wiele lat świątnicy musieli bronić swoich królewskich przywilejów wobec kolejnych prałatów z kapituły katedry^[4]. W 1772 roku wszystkie krakowskie wsie świątnicze znalazły się poza granicami Królestwa Polskiego i przeszły na własność kamery (rządu) austriackiego. Mimo to świątnicy ze Świątnik Górnych służyli w katedrze do czasów II wojny światowej. Po wojnie służyli w świątyni jako zakrystianie. Ostatni ze świątników, Jan Synowiec „Komoda”, zmarł podczas służby w 1968 r.

Jeśli chodzi o świątników ze Świątnik koło Sandomierza, których osada należała do kolegiaty, to wiadomo o pierwszych przywilejach z czasów Bolesława Wstydliwego, a potwierdził je następnie Leszek Czarny, książę małopolski, sandomierski i sieradzki w roku 1184, oświadczając „iż osadę wsi Świątnik należącą do kościoła sandomierskiego na cześć Najświętszej Marii Panny fundowanego uwalnia od obowiązku dawania corocznie dwunastu miar żyta i tyluż wozów siana”^[5]. W 1397 r.królowa Jadwiga nadała świątnikom immunitet sądowy uwalniający ich od świeckiej władzy sądowniczej.

Głogoczów

Dlaczego “Wieś jak dzwon”?

            Inspiracją do wybrania dzwonu, jako symbolu reprezentującego wieś stały się dawne i obecne dzieje miejscowości:
–  Legenda nazwę Głogoczów wiąże z Zakonem Cystersów i darowanym przez nich mieszkańcom, dzwonem.
- Miejscowość lokowano na prawie niemieckim, stąd hipoteza o pochodzeniu nazwy Głogoczów (niem. Glockendorf), od słów: die Glocke  – dzwon,das Dorf – wieś.
–  W czasach istnienia gminy Głogoczów na jej pieczęci widniał dzwon, pełniący funkcję swoistego herbu miejscowości.
–  W najnowszej historii miejscowości dzwony połączyły mieszkańców. Dzięki zaangażowaniu całej miejscowości udało się zakupić dzwony, których dźwięk uczcił 700-lecie istnienia parafii i 200-lecie budowy obecnego kościoła.

 Dlaczego “Twój przystanek w podróży”?

Głogoczów leży na trasie szlaków podróżnych. Do 1785 roku przez Głogoczów wiodła droga z Myślenic do Skawiny. Około 1785 roku przez północną część wsi poprowadzono odnogę, tzw. traktu cesarskiego, z Izdebnika przez Głogoczów i Mogilany do Podgórza. W 1935 roku w Głogoczowie wybudowano nową drogę do Zakopanego, a w 1973 roku – dwujezdniową drogę szybkiego ruchu, omijającą centrum wsi.

Liczne restauracje w Głogoczowie to właściwie tradycja. Jest ona związana z istnieniem dróg przecinających miejscowość. W XIX wieku we wsi były trzy karczmy: pod ogrodami kościelnymi, na Stawach i Osteria na Krzyżowej. Szczególny zbieg okoliczności sprawił, że wszystkie te trzy karczmy spłonęły w jednym 1870 roku. Pożary wybuchały po północy. Kronika parafii „Liber Memorabilium in Głogoczów” notuje: „Ogień  wszędzie zdaje się był podłożony”.

Obecnie na terenie miejscowości funkcjonuje 7 restauracji o różnych profilach działalności, począwszy od typowo regionalnych karczm po pizzerię.

---

[1] http://podgorze.pl/uzdrowisko-mateczny/

[2] http://www.dzielnica9.krakow.pl/informacje-o-dzielnicy/historia.html

[3] http://www.parki.org.pl/parki-miejskie/park-solvay-w-krakowie#

[4] http://www.bliskokrakowa.pl

[5] http://www.wiesjakdzwon.pl/

Historia "starej szkoły" w Bystrej Podhalańskiej

W ramach wsiowego pobytu, wybrałam się dziś na zakupy do "Jądra Woła", jak zwykliśmy w rodzinie mawiać o Jordanowie. W okolicy zostało założonych kilka keszy (patrz: geocaching) w miejscach co najmniej ciekawych. Niektóre z nich zasługują na uwiecznienie, zwłaszcza, że skrzynki "wcięło" (dzień naznaczony czterema DNF-ami, niestety i ani jednym znalezieniem. Ale i tak bywa - szczególnie, jeśli się zabiera za szukanie keszy, których ostatnie znalezienie zostało odnotowane co najmniej rok wcześniej...) Chwila moment, a skrzynki zostaną zarchiwizowane (bo - jak w przypadku Szkoły w Bystrej - wszystko na to wskazuje). Dlatego na bezczelniaka zupełnie, kradnę niektóre opisy... Zwłaszcza, że znaleźć w internetach podobne informacje jest bardzo ciężko.

=============================================================================

Po "starej szkole" w Bystrej śladu dzisiaj już nie ma.

Funkcje edukacyjne przejęła w 1959 r.  nowa szkoła, choć w starej szkole jeszcze do lat 90tych odbywały się niektóre zajęcia lekcyjne. Osiem lat temu - w 2008 roku - budynek starej szkoły (z pięknym, drewnianym ganeczkiem) został zastąpiony nową Przychodnią Zdrowia.

Stara szkoła została jedynie we wspomnieniach i... co cieszy,... pracach licencjackich. 

Poniższy opis (wraz ze zdjęciem) został wzięty z opisu kesza nr GC3VV6D - 

Stara Szkoła w Bystrej Podhalańskiej, założonej przez tofika, któremu bardzo dziękuję za bardzo ładny opis i przypomnienie tłumom działalności jednej z lokalnych szkół.

Poniżej oryginalny tekst:

=====================================================================

Stara Szkoła w Bystrej Podhalańskiej

Początki szkolnictwa w Bystrej sięgają roku 1866, kiedy to zauważono potrzebę podnoszenia wiedzy mieszkańców, tak by zapewniała im ona lepszy byt. Gospodarze Bystrej, jak i innych okolicznych wiosek, zaczęli zakładać szkółki, aby zapewnić wszystkim chętnym naukę czytania. Wystawiono zatem w połowie wsi budynek składający się z jednej większej izby, będącej główną izbą szkolną, oraz drugiej bardzo małej, służącej za areszt gminny. Nauki odbywały się tylko w porze zimowej, objęły one niewielkie grono bystrzańskich dzieci. Nauczycielami byli głównie podróżni, wiejscy chłopcy, lub gospodarze, którzy posiadali chociażby niewielką umiejętność czytania. 

Dopiero 20 lipca 1885 roku orzeczeniem Krajowej Rady Szkolnej we Lwowie, została powołana jednoklasowa szkoła filialna, która swoją działalność rozpoczęła 10 września 1886 roku. Pierwszym nauczycielem, który rozpoczął pracę w szkole był Sebastian Tworzydło. Nauki religii w bystrzańskiej szkole udzielali zazwyczaj księża z Jordanowa oraz okolicznych miejscowości. Do szkoły zapisanych było 132 uczniów, z których część uczęszczała do szkoły w Osielcu i Sidzinie. Na zakończenie każdego roku uczniowie pisali egzamin sprawdzający poziom ich wiedzy, zwany „popisem”, prowadził go ks. Proboszcz z Jordanowa a czasem Rada Gminy lub dziedzic. 

W sierpniu 1902 roku rozporządzeniem Krajowej Rady Szkolnej we Lwowie przeistoczono jednoklasową szkołę w dwuklasową. Jej kierownikiem, a zarazem nauczycielem był Jan Mikołajczyk. Z czasem powstała trzecia klasa, którą z powodu braku miejsc w budynku szkolnym zorganizowano w wynajętej izbie u Jana Kulki.      

W czasie I wojny światowej bystrzańska szkoła nadal prowadziła swoją działalność, kształcąc miejscową młodzież. W dniu 5 listopada 1916 roku została ogłoszona Proklamacja Królestwa Polskiego, która głosiła zapowiedź utworzenia samodzielnego Królestwa Polskiego. Kilka dni później, po tym wydarzeniu młodzież szkolna wraz z nauczycielami wzięła udział w uroczystym nabożeństwie, po którym „przeprowadzono krótką edukację” na temat aktualnych wydarzeń w kraju.

Pod koniec października 1918 roku skończyły się w Galicji rządy austriackie. Na ich miejsce wprowadzono rządy Polskiej Komisji Likwidacyjnej, zachowując przy tym obowiązujące w zaborze prawo. Zniesiono jednak obowiązkową naukę języka niemieckiego, a szczególny nacisk położono na naukę języka polskiego i literatury ojczystej.  Zwiększono do czterech lat naukę w szkole.

Po 44 latach pracy, 19 października 1928 roku na własną prośbę zwolnił się kierownik szkoły Jan Mikołajczyk. Na jego miejsce zostało wyznaczone tymczasowe zastępstwo w osobie pani Aleksandry Mikołajczykówny, która 30 sierpnia 1930 roku obowiązki  kierownika przekazała Bazylemu Hrywnie. Nowy kierownik okazał się bardzo solidnym i wytrwałym pracownikiem. Jeszcze tego samego roku współtworzy Kółko Rolnicze, które współdziałało z Małopolskim Towarzystwem Rolniczym w Krakowie w zakresie unowocześniania rolnictwa. W ramach kółka organizowane były najróżniejsze kursy i szkolenia takie jak: kurs zakładania gnojowników, zwalczania chwastów, czy hodowli kur zielononóżek, które Bazyli Hrywna sprowadzał z Raby Wyżnej, celem rozpowszechnienia rasowego drobiu.

Szkoła stała się centrum życia kulturalnego i oświatowego wsi. To tu dzieci, oraz wszyscy chętni mieszkańcy wsi mieli możliwość obejrzenia filmu, lub posłuchania audycji radiowej. Bazyli Hrywna przyczynia się również do założenia we wsi mleczarni, punktu skupu jaj, powstania Ligi Pracy Obywatelskiej Kobiet, Związku Strzeleckiego, Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży Polskiej.  Od maja 1934 roku B. Hrywna pełnił funkcję prezesa w Ochotniczej Straży Pożarnej.

22 sierpnia w 1939 roku ogłoszono mobilizację żołnierzy rezerwy, do których należał również kierownik szkoły Bazyli Hrywna. Powołany został do Krakowa. W tych dniach odbywały się również w Bystrej manewry 3-go Pułku Ułanów z Tarnowskich Gór pod dowództwem majora Krogulskiego, który zamieszkał w szkole a sale lekcyjne zaczęły pełnić funkcję izby chorych. 

1-go września 1939 roku wybuchła druga wojna światowa. Trzy dni później Niemcy wkroczyli do Bystrej. Część mieszkańców wsi wraz z całymi rodzinami, oraz inwentarzem żywym znalazło schronienie w lesie „Bystrzaku”. Wszędzie panował chaos, widoczne były zniszczenia, jakich dopuścili się najeźdźcy.

1 stycznia 1940 roku Bystra została włączona do powiatu nowotarskiego, z siedzibą starosty w Nowym Targu. Funkcję tą pełnił Niemiec Von Dewitz. Wydał on rozporządzenie o usunięciu ze szkół wszelkich symboli narodowych takich jak: polskie emblematy, obrazy, podręczniki do śpiewu, historii i geografii, nazwiska zasłużonych Polaków, a następnie zarządził  przekazanie ich na przechowanie wójtom.

Naukę geografii nakazano ograniczyć do geografii fizycznej, natomiast lekcje z języka polskiego miały ograniczać się do nauki czytania i bezbłędnego pisania a z matematyki do prostych rachunków.

Usunięto naukę historii oraz nakazano, aby religii uczono tylko z niemieckiego podręcznika, bez uwzględniania jakichkolwiek narodowych i politycznych aspektów.

Zakazano nawet odmawiania modlitwy „Królowo Korony Polskiej”. Ze śpiewu kazano usunąć wszystkie pieśni o charakterze narodowo-polskim oraz zakazano udzielania prywatnych lekcji.

Nauczyciele zobowiązania byli z kolei do przekazania uczniom informacji, iż przyczyną upadku państwa polskiego była „stronniczość niezdolnego polskiego rządu i podtrzymującego go feudalnego położenia - został uchylony niezdolny, dlatego niemożliwy do utrzymania stan.”

Musieli także prowadzić rejestry wykładanego materiału, a następnie z końcem każdego miesiąca oddawać je do wglądu kierownikowi szkoły. Od 1941 roku ograniczono naukę do podręcznika „Łatwe rachunki dla pierwszej klasy szkół powszechnych” a obowiązkową lekturą dla uczniów była „Sterna”, którą to nauczyciele zobowiązani byli nabyć w takiej ilości, aby była ona dostępna dla każdego.

Rozporządzeniem Urzędu Szkolnego w Nowym Targu szkoła w Bystrej zobowiązana była do zbiórki starego żelaza, szkła, szmat, ziół, kości, tępienia much, komarów, stonki ziemniaczanej, którą nazywano chrząszczem kolorado. Musiała także sporządzać comiesięczne sprawozdanie z rezultatów przedsięwzięcia. Nakazano również zakładanie hodowli jedwabników, oraz pszczół. Na polach Kojsa i Goldmana, piekarza z Bystrej, Niemcy postanowili założyć plantację koksaigsu, z którego miała być produkowana guma. Urząd szkolny wyznaczył uczniów, którzy w ramach zajęć szkolnych mieliby zajmować się uprawą tej rośliny. W przypadku zaniedbania groziły surowe represje.

Młodzież po ukończeniu szkoły musiały rejestrować się w urzędzie pracy. Czyniła to bardzo niechętnie, ponieważ za pośrednictwem tego urzędu werbowano Polaków na roboty do Niemiec. Początkowo nabór ten był dobrowolny, z czasem jednak stał się przymusowy. „Brankę” na roboty do Niemiec organizowano w dużej sali szkolnej. Za nie wstawienie się groziły kary.

W roku 1944 zaniechano prowadzenia lekcji w szkole z powodu zajęcia budynku szkolnego przez Niemców, którzy przeznaczyli go na miejsce dla rannych żołnierzy w bitwach na terenach byłego Związku Radzieckiego. W lecie 1944 roku na niebie pojawiły się samoloty angielskie i amerykańskie. Wznowiono prasę podziemną, organizowano akcje mające na celu pokonanie wroga. Niemcy w sposób bezlitosny i okrutny mścili się za jakąkolwiek działalność polskich partyzantów. Przykładem tego było zamordowanie uczniów - Józefa Pyrtka i Janka Matyasika, oraz spalenie pięciu domów w Bystrej. W jednym z nich w płomieniach zginęła Bronisława Pietrasik.

29 stycznia 1945 roku, kończy się okres okupacji. Ziemi suska została wyzwolona. Jeszcze w tym samym roku, kiedy Niemcy opuścili teren Bystrej, przystąpiono do pracy nad odbudową oświaty. 19 lutego 1945 roku odbyło się pierwsze w odrodzonej Polsce posiedzenie Rady Pedagogicznej. Nauczyciele wracali na swoje stanowiska przedwojenne. Szkoła w Bystrej rozpoczęła działalność jako siedmioklasowa.                                                                                                                                              

Prowadzenie zajęć szkolnych było w znacznym stopniu utrudnione z powodu braku sal. Problem ten rozwiązano, wynajmując mieszkania prywatne między innymi u: Jana Morawki, Franciszka Kulki, Wawrzyńca Pyrtka oraz w Nadleśnictwie Państwowym, które mieściło się we dworze.

Szkoła odradzając się na nowo, nadal pełniła bardzo ważną funkcję kulturotwórczą i organizacyjną, zakładając między innymi  w maju 1948 roku Szkolną Kasę Oszczędnościową. Współtworzyła również, działające we wsi Koło Polskiego Czerwonego Krzyża, Ligę Przyjaciół Żołnierza, Związek Harcerstwa Polskiego, Związek Młodzieży Polskiej, Związek Młodzieży Wiejskiej, oraz koła odbudowy Warszawy, zajmujące się zbieraniem składek na rzecz odbudowy stolicy. Przynależność do części organizacji bystrzańskich uczniów, niejednokrotnie wynikała z politycznego przymusu a nie z własnych chęci  czy zainteresowań.

W 1953 roku zlikwidowano administracyjnie nauczanie religii. W Bystrej, do tej pory uczyli jej księża przywożeni furmanką przez rodziców z Jordanowa. Na krótki okres w 1957 roku religia wróciła do szkół, ale cztery lata późnej została znowu całkowicie usunięta wraz z jej symbolami -  krzyżami i modlitwą.

           

Problem związany z brakiem odpowiednich warunków do nauczania pogłębiał się - z roku na rok, było coraz gorzej. Raz na jakiś czas uczniowie mieli możliwość uczestniczenia w seansach filmowych, wyświetlanych w budynku Nadleśnictwa przez kino objazdowe. Połowa sal w budynku szkolnym nie nadawała się do dalszej eksploatacji i wymagała gruntownego remontu. Sale wynajmowane u Jana Morawki nie były przystosowane do warunków zimowych, a sale wynajmowane w budynku Nadleśnictwa oddalone były o około  kilometra drogi, co utrudniało przemieszczanie się uczniów. Brakowało również przyrządów gimnastycznych, miejsca do ćwiczeń, brakowało pomocy naukowych. W 1955 roku z inicjatywy miejscowego społeczeństwa założono społeczny komitet budowy szkoły, na czele którego stanął Kazimierz Sobinek.

Rok 1957 przyniósł ze sobą wiele nadziei i radości z powodu rozpoczęcia budowy nowej szkoły, której Inwestorem był Wojewódzki Wydział Oświaty w Krakowie a prowadzącym był Zarząd Budowlany w Nowym Targu, pod kierownictwem Edwarda Kotowskiego.

(tekst historii "starej szkoły" z pracy licencjackiej P. G.)