Spalony kościół w Grabowce

  

https://opencaching.pl/viewcache.php?wp=OP8UPJ

Grabówka jest niewielką podkarpacką wsią i terytorialnie wchodzi w skład gminy Dydnia, powiat Brzozów. Na temat jej historii wiemy niewiele. Właścicielem posiadłości tybularnej Grabówka około połowy wieku XIX był Tomasz Wisłocki a pod koniec XIX wieku – Władysław Hićkiewicz. Grabówka należy do parafii rzymskokatolickiej w Grabownicy Starzeńskiej. Najciekawszymi zabytkami tej wsi są niewątpliwie: drewniany kościół rzymskokatolicki oraz stara murowana cerkiew greckokatolicka.

W czasie II wojny światowej w Grabówce mieściła się placówka AK. Jej dowódca od 1943 roku był Mieczysław Bielec działający pod pseudonimem „Błysk”. Od sierpnia 1944 roku oddział przekształcił się w Oddział Samoobrony przed oddziałami UPA a w 1946 roku wszedł w skład SOO NSZ jako III kompania struktury dowodzonej przez Antoniego Żubryda.

 

 Historia

Grabówka należy do parafii rzymskokatolickiej w Grabownicy Starzeńskiej. Drewniany, zabytkowy kościół, który się tutaj znajduje pierwotnie był usytuowany w Grabownicy Starzeńskiej. Został tam wybudowany przez Hieronima Nagórskiego w latach 1624-1631 po najeździe tatarskim, podczas którego spłonął wcześniejszy kościół z 1593 roku (ufundowany przez Jerzego Pełkę). Drewniany kościółek w Grabownicy służył parafianom do roku 1920, kiedy to poświęcono i oddano do użytku nową murowaną świątynię, która mogła pomieścić licznych parafian. Stary kościółek przeniesiono w 1921 roku do Grabówki i posadowiono na niewielkim, malowniczym wzniesieniu, gdzie została utworzona parafia pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny. Przez wiele lat służył on wyznawcom rzymskokatolickim. Kościół spłonął w nocy z 18 na 19 kwietnia 2007 roku.

 

Budowa i wyposażenie 

Drewniany kościół zbudowany był na podmurówce, posiadał konstrukcję zrębową, składał się z jednej nawy i prezbiterium w kształcie prostokąta, nad którymi osobno położono dwuspadowe dachy z blachy. Na szczycie dachu umieszczona była oktagonalna wieżyczka z latarnią. Ściany kościoła pokrywał szalunek z desek. Najcenniejszym elementem wyposażenia była belka tęczowa z barokowym krucyfiksem z XVII wieku oraz naturalnej wielkości rzeźbami Matki Bożej i Świętego Jana Ewangelisty (XIX wiek). Na deskowanym, płaskim stropie zamieszczona była barwna polichromia. Nad wejściem do nawy głównej znajdował się chór z płaskim, dekorowanym parapetem (sztuka snycerska) oraz osiemnastowiecznymi organami, również przywiezionymi z Grabownicy. W wyniku pożaru w 2007 roku zniszczeniu uległo niemal całe wnętrze świątyni (nie spłonęła zakrystia i wejście). Uratowano jedynie obraz z ołtarza głównego, krzyż stojący przy ołtarzu i obrazy drogi krzyżowej.

 

Dzwonnica w Łapczycy

 Imponująca dzwonnica drewniana z XIX w., o wysokości 10 metrów, znajduje się przy kościele w Okulicach. Warto zwłaszcza zwrócić uwagę na ładną izbicę z symbolicznymi strzelnicami kluczowymi. We jej wnętrzu zawieszony jest dzwon z plakietką Dzieciątka Jezus odlany w 1648 r. Podobny, choć znacznie starszy, bo z 1510 r., pochodzi z XVII- wiecznej dzwonnicy w Sobolowie. Nieco młodsza (XVIII w.) jest drewniana dzwonnica w Łapanowie przy kościele św. Bartłomieja. To jedyny tego typu obiekt, który w roku ubiegłym został gruntownie odnowiony.

Warto dodać, że w grudniu 2008 dzwonnica spłonęła, tuż po włączeniu jej do szlaku architektury drewnianej

Ciekawostką jest fakt, ze pożar pochłonął rekonstrukcję- oryginalna dzwonnica doszczętnie spłonęła w 1987. Z tego powodu nie dało się jej odbudować, zachowując, choć część elementów konstrukcji, lecz podjęto decyzję o jej rekonstrukcji. Dziś- po ponownym nieszczęściu- wójt zapowiada kolejną rekonstrukcje.

Libusza - kościół (spłonął)

 Kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny pierwotnie z XVI w.; spłonął w 1986 r,  jednonawowy, konstrukcji zrębowej. Świątynia spłonęła na skutek podpalenia krótko po przeprowadzeniu ostatniej kompleksowej konserwacji architektury i wnętrza budowli. Z pożaru ocalała zakrystia, nadpalone ściany (zachowując pełen obwód zrębowej całości) i krzyż ludowy umieszczony na zewnątrz ściany prezbiterium. Spłonęła wieża kościoła i cenne wyposażenie świątyni m.in. późnogotycki tryptyk wykonany ok. 1520-1530 r. przez Mistrza z Wójtowej W 1988 r. podjęta została decyzja o rekonstrukcji kościoła, do której przystąpiono dopiero w 1996 r. 

Z wielką starannością i z zachowaniem wszelkich szczegółów konstrukcyjnych odbudowana została wieża. Jest identyczna jak spalona- konstrukcji słupowo-ramowej nakryta ośmiobocznym hełmem ostrosłupowym. Aktualnie prace budowlane przy odbudowie kościoła są  kontynuowane.

Aktualizacja: Spłonął ponownie po 30 latach w nocy z 1 na 2 lutego 2016 roku.Z ewidencji zabytków wykreślony został w marcu 2019 roku. W tym samym czasie rozpoczęło się sprzątanie pogorzeliska

Tokarnia - Beskid Makowski

 Tokarnia - kościół MB. Śnieżnej z XVIII w.

*****

Przeniesiony w 2007 roku do skansenu w Zubrzycy Górnej

Na miejscu została jedynie dzwonnica oraz kapliczki.

Kościół parafialny pw. Matki Boskiej Śnieżnej z I. poł. XVIII w.; jednonawowy, konstrukcji zrębowej; wnętrze: obrazy z XVI-XVII w.; współczesne rzeźby ludowego twórcy Józefa Wrony Kościół jest oszalowany i pokryty gontami, nakryty niskimi dachami dwuspadowymi. Najstarszym i najcenniejszym zabytkiem sztuki w kościele jest wotywny obraz Ukrzyżowania z XVI w. W ołtarzu głównym obraz łaskami słynącej Matki Boskiej Tokarskiej z XVII w.

Wokół kościoła i w drewnianych kaplicach przy kościele znajdują się liczne rzeźby artysty ludowego Józefa Wrony m.in. rzeźba Chrystusa na osiołku,- twórczo przetworzona kopia gotyckiej figury z końca XV w., rzeźby świętych polskich, kapliczka z rzeźbą Chrystusa Frasobliwego. W latach osiemdziesiątych J. Wrona rozpoczął tworzenie "Tokarskiej Kalwarii" przy drodze na Chobocią Górę. Pod szczytem góry rzeźba Chrystusa na krzyżu wysokości prawie 10 m.