czwartek, 18 listopada 2021

Tajemnicza kapliczka na Mokotowie

 Niewiele o niej wiadomo. Wykuty na postumencie napis "LE XI MAI MDCCCXLIX" wskazuje, że pojawiła się tu w dniu 11 maja 1849 roku. Kto jednak był jej pomysłodawcą? Kto wykonawcą? Tego nie wiemy.

Zapewne "maczał w tym palce" jakiś Francuz. Świadczyć o tym może nie tylko wspomniana wyżej data (zapisana częściowo właśnie po francusku), ale także prośba umieszczona pod nogami Maryi - Protégez-nous (z fr. Chroń nas).


Ale - znowu - to wcale nie musi być prawda. Język francuski używany był bowiem w tamtych czasach dość powszechnie przez ludzi wykształconych, nikogo nie dziwiło jego użycie w różnych sytuacjach życia codziennego. Rodzice często dyskutowali po francusku w obecności dzieci, nie chcąc, by rozumiały one rozmowę dorosłych.
Jakie były losy kapliczki przy ul. Bielawskiej? Może powstała jako wyraz wdzięczności za opiekę - jak w przypadku swej młodszej o prawie 100 lat odpowiedniczki z leżącej na Ochocie ul. Słupeckiej? Tamtą ufundowali w roku 1943 mieszkańcy kamienicy nr 4 dla uczczenia faktu, że nie spadły na ich dom bomby zrzucane w nocy 12/13 maja przez radzieckie lotnictwo (sic!). A może to tylko prośba o opiekę (ochronę) na przyszłość? I kto właściwie o to prosił? Właściciel okolicznych ziem? Mieszkańcy wsi? (Mokotów został przyłączony do Warszawy dopiero w 1916 roku, zatem po 67 latach od daty podanej na cokole kapliczki).
Dużo tych znaków zapytania. Ale kapliczka ładna, warto na chwilę przed nią przystanąć i pomyśleć nad przemijaniem świata...

Neoromański kościół św. Jakuba

 W latach 1904–1905 obchodzono w Warszawie jubileusz 50-lecia ogłoszenia dogmatu o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Maryi Panny. Urządzono Wystawę Mariańską i powołano Komitet Społeczny wybudowania kościoła – pomnika na cześć Niepokalanego Poczęcia N.M.P. Znalazł się fundator p. Jan Grądzki, który zaofiarował sumę 300.000 rubli. Rozpisano konkurs na projekt świątyni. Pierwszą nagrodę zdobył architekt Oskar Sosnowski i powołano go na stanowisko budowniczego kościoła. 24 IX 1911r. został poświęcony kamień węgielny przez ks. Bpa Kazimierza Ruszkiewicza. Do I Wojny Światowej wybudowano wieżę i mury kościoła na wysokość okien naw bocznych. Wojna przerwała budowę. 



17 marca 1918 roku Ks. Arcybiskup Aleksander Kakowski erygował parafię powołując na proboszcza ks. Jakuba Dąbrowskiego. Kościół parafialny pw. Niepokalanego Poczęcia NMP w parafii św. Jakuba w Warszawie został zbudowany w latach 1910–1939, wg projektu Oskara Sosnowskiego, w stylu neoromańskim – z cegły, trzynawowy, prezbiterium zamknięte apsydą, na zakończeniu naw bocznych znajdują się kaplice: Matki Bożej oraz Najświętszego Sakramentu, na frontonie wieża o podstawie kwadratu. Budowa miała dwie zasadnicze fazy: pierwsza: 1918–1927, kiedy to mury wyciągnięto do wysokości dachów na nawach bocznych i na nawie głównej oraz druga faza: 1927–1939, gdy równocześnie budowano mury kaplicy Matki Bożej, zakrystię, prezbiterium i wieżę nad kaplicą Pana Jezusa. Następnie zasklepiono nawy, położono więźbę dachową i zamknięto otwory okienne i drzwiowe. W czasie II Wojny Światowej, szczególnie podczas Powstania Warszawskiego, kościół został znacznie uszkodzony (spalony dach nad nawą główną, mocno uszkodzona wieża). 

Podczas Powstania spłonęła również drewniana wieża stojąca obok kościoła, w której były umieszczone dzwony przeznaczone do Świątyni Opatrzności Bożej. W czasie bombardowania we wrześniu 1939 r. zginął pierwszy proboszcz parafii ks. Jakub Dąbrowski. Po wojnie kościół został odbudowany w latach 1945–1960 przez ks. infułata Stanisława Mystkowskiego. Konsekracji kościoła dokonał 24 IX 1960 roku Ks. kardynał Stefan Wyszyński. We wnętrzu kościoła znajdują się: ołtarz przedsoborowy z marmuru wg projektu arch. J. Zachwatowicza, ambona z płaskorzeźbami projektowanymi przez ks. M. Węglewicza, stacje Drogi Krzyżowej (dzieło Franciszka Masiaka), płaskorzeźba Serca Pana Jezusa z białego marmuru wykonana przez p. Zofię Trzcińską- Kamińską, ołtarzyk z obrazem Miłosierdzia Bożego, belka tęczowa z krzyżem, ołtarz posoborowy z białego marmuru. Polichromia kościoła jest dziełem artystów plastyków Heleny i Lecha Grześkiewiczów, a później także ich syna Piotra, którzy w 1947 roku wykonali freski w prezbiterium, w latach 1980—1982 freski na ścianach nawy głównej, w 1984 roku mozaikę Matki Bożej Częstochowskiej na frontonie kościoła, a w 1996r. freski i wystrój Kaplicy Najświętszego Sakramentu. W latach 70-tych dach kościoła został pokryty blachą miedzianą. Witraże o tematyce religijno- patriotycznej, wg projektu ks. H. Żochowskiego, wykonał witrażysta ze szkoły toruńskiej p. Ryszard Więckowski w latach 1987-89. W kaplicy Matki Bożej znajduje się figura Niepokalanej wykonana w marmurze carrara przez rzeźbiarkę p. Zofię Trzcińską–Kamińską. Parafia posiada zabytkowy Krucyfiks z XVII wieku.

Wirtualny spacer po parafii św. Jakuba

Pałac Sapiehów


Pałac Sapiehów został zaprojektowany przez Jana Zygmunta Deybla dla Kanclerza Wielkiego Litewskiego Jana Fryderyka Sapiehy.


Został zbudowany w stylu późnego baroku w latach 1731-1746.
Różne były koleje losu tej bardzo rozległej budowli.


Poza funkcją dla której powstał , w wieku XIX mieściły się w nim koszary ,  potem w okresie międzywojennym był tu szpital wojskowy ,
 po II Wojnie Światowej i odbudowie , w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku został przystosowany do funkcji edukacyjnych i do dzisiaj pełni tę rolę.
Od ulicy Zakroczymskiej pod numerem 6 możemy zobaczyć korpus pałacu , a ozdoby , które widzimy , to rekonstrukcja zgodna z jego pierwotnym wyglądem.Ciekawostką jest to , że modelkami dla figur kobiecych były córki projektantki , według której projektu pałac został odbudowany.

Ważnym szczegółem jest również to, że odbudowano tylko część pałacu , a zajmował on teren ogromny - widać to na zdjęciach satelitarnych.

Barbakan przez który można przejść...

 Tekst z: https://opencaching.pl/viewcache.php?wp=OP095D


Dzisiaj pełni rolę bramy wjazdowej na Stare Miasto, kiedyś miał strategiczną funkcję w systemie miejskich murów obronnych. Barbakan wraz z murami został wybudowany w roku 1548 tworząc linię obronną na długości ok. 1200 m. Zaprojektowany został przez Jana Baptystę Wenecjanina. W XVIII-XIX wieku został częściowo rozebrany i obudowany kamieniczkami. W latach 1936-38 zrekonstruowano dolne partie oraz fragmenty murów obronnych z sąsiednią basztą Prochową. Całkowitą rekonstrukcję barbakanu oraz jego murów obronnych od strony ulicy Mostowej i Podwale ukończono w latach 1953-54.Po bokach Barbakanu znajdują się baszty. Przez Barbakan możemy przejść ze Starego Miasta na Nowe Miasto.

"To największa z dotychczasowych iluminacji warszawskich zabytków i najbardziej skomplikowana. Za pomocą 170 reflektorów podświetlono odrestaurowany odcinek murów - od Brzozowej do Wąskiego Dunaju - łącznie z Barbakanem i Basztą Prochową. W czerwcu przyszłego roku, gdy zakończy się remont pozostałej części murów aż do placu Zamkowego, reflektorów będzie prawie 300. 

Zajezdnie warszawskie

Zajezdnia Wola

Zakład Eksploatacji Tramwajów R-1 Wola 
 zajezdnia tramwajowa, położona na Woli, przy ul. Młynarskiej 2.


Zajezdnia powstała w 1903 roku na potrzeby rozwijającej się sieci tramwajów konnych, była to w tamtych czasach czwarta remiza tramwajowa w Warszawie. W 1908 roku została dostosowana do obsługi tramwajów elektrycznych. Po zachodniej stronie ul. Młynarskiej zbudowano 8-torową halę czołową dla 56 wozów, a po przeciwnej stronie powstały Warsztaty Główne o powierzchni 3 000 m². W 1914 w istniejącej zajezdni dobudowano kolejne dwie hale postojowe z kanałami rewizyjnymi na całej długości, co znacznie ułatwiało obsługę wagonów. We wrześniu 1939 roku w skutek bombardowania nastąpiło zniszczenie osiemdziesięciu procent sieci, którą bardzo szybko naprawiono – funkcjonowała także w czasie okupacji.
Dnia 1 sierpnia, w dniu wybuchu powstania warszawskiego, większość taboru przetransportowano na Pragę, co pomogło go uratować. Zajezdnia została szybko zajęta przez powstańców, stając się na kilka dni ważnym ośrodkiem oporu, 5 sierpnia 1944 roku Niemcy zdobyli, a następnie podpalili zakład – zniszczeniu uległy budynki oraz całe wyposażenie zajezdni z większością taboru. Po wyzwoleniu rozpoczęto mozolne odtwarzanie zajezdni, w latach od 1972 do 1974 roku zajezdnia została całkowicie zmodernizowana. Na jej terenie znajdowało się przedszkole dla dzieci pracowników MZA.
W 2014 roku w zajezdni pojawiły się pierwsze tramwaje Pesa Jazz Duo. Na terenie zajezdni Wola znajduje się również budynek zarządu Tramwajów Warszawskich

Ciekawostki

  • Zajezdnia "Wola" jest najmniejszą zajezdnią
  • Obok zajezdni znajduje się Zakład Naprawy Taboru T-3
  • "Wola" jest zakładem na który trafia każdy tramwaj, który przejedzie do Warszawy. Jest to spowodowane jej usytuowaniem (najdalej wysunięta zajezdnia na zachód, łatwy dojazd z autostrady).
  • Zajezdnia "R-1" jako pierwsza "pozbyła się" tramwajów typu 13N. Pierwsze pojazdy tego typu pojawiły się w roku 1962, a ostatni opuścił zakład w 1986.
  • Zajezdnia od roku 2014 posiada na stanie wagon zabytkowy 1000+1001. Był to pierwszy wyprodukowany wagon typu 105N.
  • Zajezdnia jako jedyna nie posiada wagonów typu 105Na. Jako jedyne z rodziny 105N występują (nie uwzględniając składu zabytkowego): 105N2k (tzw. tyrystory), 105N2k/2000 (tzw. delfiny), 105Nz, oraz 105Ni.
  • Czas przeznaczony na OC zjazdową wynosi 25 minut (na pozostałych zajezdniach jest to 15 minut). Jest to czas przeznaczony na czynności wykonywane po zjeździe tramwaju.
  • Na stronie Tramwajów Warszawskich istnieje możliwość odbycia wirtualnego spaceru po zajezdni
  • Na terenie hali nr 1 znajduje się strzeżone przejście przez tor nr 6 (tor OC)

Mur Getta

Ocalały fragment muru Getta w Warszawie.

Po zakończeniu II wojny światowej praktycznie cały mur Getta został wyburzony. Zachowane trzy fragmenty znajdują się obecnie w podwórzach kamienic przy ulicy Złotej 62 i Siennej 55 oraz przy ulicy Waliców 11 (ściana kamienicy).
Fragment muru znajdujący się w podwórzu kamienicy przy ulicy Siennej 55 sięga około 3 metrów wysokości. Znajdują się na nim dwie tablice pamiątkowe, umieszczone dzięki inicjatywie Mieczysława Jędruszczaka (zmarłego w 2016). W murze znajduje się mały ubytek w postaci dwóch cegieł, które zostały przewiezione do Muzeum Holocaustu w Waszyngtonie, gdzie znajduje się kopia fragmentu muru getta warszawskiego z podwórka przy ul. Siennej 55.

Tekst i zdjęcie z:  https://www.geocaching.com/geocache/GC3HTBV_ghetto-wall-project-sienna
 

Treść tabliczki:

Mur Getta 1940-1943

W ślad za zarządzeniami niemieckich władz okupacyjnych getto zostało odcięte od reszty miasta dnia 16 listopada 1940 r. Otoczony murem obszar miał z początku około 307 ha, potem był zmniejszany; od stycznia 1942 r. dzielił się na tzw. duże i małe getto. Stłoczono tu około 360 tys. Żydów z Warszawy i około 90 tys. z innych miejscowości. Około 100 tys. osób zmarło z głodu. W lecie 1942 r. Niemcy wywieźli i zamordowali w komorach gazowych Treblinki około 300 tys. osób. 19 kwietnia 1943 r. wybuchło powstanie; do połowy maja powstańcy i ludność cywilna ginęli w walce i w płomieniach systematycznie palonego getta; resztę Niemcy zamordowali w listopadzie 1943 r. w obozach koncentracyjnych w Majdanku, Poniatowej i Trawnikach. Przeżyli nieliczni.
Pamięci tych, którzy cierpieli, walczyli i zginęli. Miasto Warszawa, 2008 r.

[EN]: A surviving fragment of the Warsaw Ghetto wall.
After the World War II, virtually all of the ghetto wall was demolished. Three preserved fragments are now in the courtyards of the houses at 62nd Złota Street, 55th Sienna Street and 11th Waliców Street (building wall).
A fragment of the wall located in the courtyard at 55th Sienna Street reaches about 10 feet (3 meters) tall. It contains two commemorative plaques placed thanks to Mieczysław Jędruszczak (deceased in 2016). The wall has a small cavity of two missing bricks, which were transported to the Holocaust Museum in Washington, where there is a copy of the Warsaw Ghetto wall at 55th Sienna Street.

The plaque's content:

Ghetto Wall 1940-1943

By order of the German occupation authorities, the ghetto was cut off from the rest of the city on November 16, 1940. The ghetto area, surrounded by a wall, was initially 307 hectares (759 acres); with time, it was reduced. Starting in January 1942, it was divided in two parts called the small and large ghettos. Approximately 360,000 Warsaw Jews and 90,000 from other towns were herded into the ghetto. Nearly 100,000 died of hunger. During the summer of 1942, the Germans deported and murdered close to 300,000 people in the gas chambers of Treblinka. On April 19, 1943, an uprising broke out in the ghetto. Until mid-May, fighters and civilians perished in combat or in the systematically burned ghetto buildings. The remaining population was murdered by Germans in November 1943 in the Majdanek, Poniatowa and Trawniki concentration camps. Only a few survived.
To the memory of those who suffered, fought and perished. The City of Warsaw, 2008.

To the memory of those who suffered, fought and perished. The City of Warsaw, 2008.

sobota, 6 listopada 2021

Kamienne kręgi w Odrach

 https://pomorskie.travel/punkty-poi/kamienne-kregi-w-odrach/



Są to największe kręgi kamienne w Polsce, a drugie pod względem wielkości w Europie. Badania archeologiczne wykazały, że jest to cmentarzysko składające się z grobowców rodzinnych. Prawdopodobnie Gotów z I i II w. n.e. Na terenie rezerwatu znajduje się 12 różnej wielkości kręgów i 30 kurhanów. Najmniejszy krąg ma średnicę 15 m, zaś największy 33 m. W każdym z nich jest od 16 do 29 kamieni wystających z ziemi na wysokość 20 do 70 cm. Pośrodku kręgu ustawiony jest jeden lub dwa kamienie.