SAD na Opolszczyźnie

 

Jednym z charakterystycznych elementów wiejskiego pejzażu Opolszczyzny są drewniane kościoły. Z ogólnej liczby 65 (w większości zrębowych, ale również szkieletowych i konstrukcji mieszanej – z elementami murowanymi) największe ich skupisko występuje w północnej części województwa.

Kościoły są najstarszymi zabytkami budownictwa drewnianego. Uważa się że w połowie XIV w. Na Śląsku było ok. 100 murowanych kościołów i blisko 670 drewnianych. Te proporcje z biegiem czasu przesuwały się na korzyść kościołów murowanych, i na przełomie XVII/XVIII w. ilość drewnianych świątyń zmniejszyła się do ok. 500. Dane liczbowe z Górnego Śląska ukazują, że w 1870 było tam ok. 200 drewnianych kościołów, a kilkadziesiąt lat później, na przełomie XIX i XX w – 154. Najstarsze zachowane do dziś, to konstrukcje dopiero XVI- wieczne. Baldwinowice, pow. Namysłów (prezbiterium i zakrystia murowane z cegły przed 1414 r.), Bąków, pow. Kluczbork (z XVI- wiecznymi polichromiami i tryptykiem z 2.poł XIV w.), Bierdzany, pow. Opole (z XVIII- wieczną polichromią, znaną jako Śmierć Bierdzańska), Brzezinki, pow. Kluczbork (z oryginalnym drewnianym ogrodzeniem z bramą cmentarną), Jakubowice, pow. Kluczbork, Krzyżowice, pow. Brzeg (z XV- wiecznym murowanym prezbiterium), Lasowice Wielkie, pow. Kluczbork, Maciejów, pow. Kluczbork, Miechowa, pow. Kluczbork, Nasale, pow. Kluczbork (translokowany w 1936 r. ze Zdziechowic bez odbudowania wieży), - Update: Kościół niestety doszczętnie spłonął... (info: 2017) Obórki Kościół pw. św. Piotra i Pawła, obecnie kościół polskokatolicki , należy do szlaku polichromii brzeskich. Zbudowany został w XVI w. Uwagę przykuwa różnorodność materiału budowlanego: drewniana nawa, prezbiterium konstrukcji szkieletowej, drewniana wieża z 1775 r. z baniastym hełmem oraz wspaniały dach kryty gontem. We wnętrzu zauważyć można drewniany, polichromowany strop z XVII w. Olesno (kościół wzniesiony w 1518 r. i rozbudowany w 1668 r. o system pięciu kaplic), Kościół odpustowy św. Anny z 1518 r., rozbudowany w 1668-70 r. Na rzucie gwiazdy z pięcioma kaplicami. Interesujący przykład kościoła pątniczego i jeden z najciekawszych kościołów drewnianych no Śląsku. Bogaty barokowy wystrój wnętrza z XVII i XVIII w. Proślice, pow. Kluczbork, Przewóz, pow. Kędzierzyn- Koźle (przeniesiony w 1936 r. z Gierałtowic), Sowczyce, pow. Olesno (translokowany w 1917 r. z Łomnicy), Uszyce, pow. Olesno Wierzbie, pow. Olesno, Zimna Wódka, pow. Strzelce Opolskie. Kościoły spoza szlaku: Chocianowice - Kościół pogrzebowy Narodzenia NMP z 1662 r. Wyposażenie wnętrza barokowe. Czarnowąsy - Kościół odpustowy św. Anny z 1687 r., otoczony podcieniami (sobotami). Wystrój wnętrza barokowy. Kościółek spalił się w 2005 roku, podjęta została decyzja o jego odbudowie. Dobrzeń Wielki - Kościół odpustowy św. Rocha z 1658 r. otoczony podcieniami. Wyposażenie wnętrza barokowe.</li><br /><li> Kolanowice - Kościół św. Barbary, z 1678 r., no obecnym miejscu od 1810 r. (pierwotnie za murami Opola), otoczony podcieniami. Wyposażenie wnętrza barokowe. Lasowice Małe - Kościół Wniebowzięcia NMP z 1688 r. Ołtarze i wyposażenie wnętrza barokowe. Laskowice - Kościół cmentarny św. Wawrzyńca z 1686 r. częściowo otoczony podcieniami. Wewnątrz barokowy ołtarz z poł. XVII w. Stare Olesno - Kościół Marii Magdaleny z 1680 r. gruntownie odnowiony w latach 1955-59. Wewnątrz XVII- wieczny obraz Matki Boskiej.  Wędrynia - Kościół św. Jana Chrzciciela z przełomu XVII i XVIII w. odnowiony w 1959 r., wieża dobudowana w 1818 r. Wystrój wnętrza późnobarokowy z XVIII w.

SAD na Dolnym Śląsku

 Żaden inny region w Europie nie ma tylu drewnianych kościółków, co Śląsk. Do dziś zachowało się ok. 140 drewnianych świątyń stanowiących charakterystyczny element głównie architektury wiejskiej.

Drewniany kościółek z XVII w. znajduje się we Wrocławiu, w Parku Szczytnickim. Jeden z największych drewnianych kościołów Śląska (też z XVII w.) stoi 40 km od Wrocławia w rejonie Doliny Baryczy, we wsi Trzebicko.