CW 001 i 002 - Ożenna

W Ożennej, nad potokiem Czeremcha, znajdują się dwa, niemal bliźniacze, cmentarze wojenne. Właściwie są to zbiorowe mogiły, w stanie wymagającym uwagi i z trudnym dojciem do nich. Gdyby tego było mało, to problematyczna jet też ich numeracja. W niektórych źródłach numeracja jest odwrotna i konia z rzędem temu, kto nie przesiadując całymi dniami w archiwach, dojdzie prawidłowej numeracji. Jednakże, czy to takie ważne? - odwiedźmy oba i po kłopocie :)

O trudnościach w numeracji dowiedziałam się z kapitalnej strony stare-cmentarze.pl

Jak dojść

Cmentarz bardzo trudny do odnalezienia, ale mapka w popularnym przewodniku Romana Frodymy jest bardzo dobra. Najlepiej idąc brzegiem potoku spływającego z góry Czeremcha, a konkretniej prawym brzegiem patrząc od strony Ożennej do jego źródła,  podążając drogą  gruntową  zmierzającą  do nowego ujęcia wody. Wyżej łąkami (ciągle mając potok z lewej) aż do granicy zakrzewień.  Potem dalej potokiem do jego źródła - stąd jeszcze w górę za przedłużeniem linii potoku  jakieś 10 - 15m  - z tego miejsca można już  szukać po obu stronach cmentarzy nr 1 i 2 . 

Najlepiej na oba te cmentarze wybrać się późną jesienia lub na wiosnę ze względu na trudności w odnalezieniu ich - brak liści znacznie ułatwia to zadanie.

Cmentarz nr 1 Ożenna

GPS: N 49° 25.176' E 021° 27.428'

Projektował Duszan Jurkowicz. Został odnowiony i jest to jedna mogiła. Zachowała się tylko jedna oryginalna w bardzo dobrym stanie tablica pomnikowa.

Z cmentarza nr 1 zachował  się ogólny zarys mogiły oraz, w bardzo dobrym stanie, tablica pomnikowa, z której wynika, że jest na nim pochowanych 130 Rosjan. Zachował się również dwuramienny krzyż kamienny. Ostatnio staraniem sołectwa oba cmentarze uporządkowano, wykarczowano zarośla i ogrodzono płotem z żerdzi. Wykonano także praktyczne bramki w tym ogrodzeniu. 

Cmentarz nr 2 Ożenna

Projektował Duszan Jurkowicz. Cmentarz ten jest w lepszym stanie od poprzedniego - oprócz krzyża pomnikowego i tablicy zachował się dość dobrze jeden narożnik mogiły oraz trzy słupki HV wyznaczające granice działki. Spoczywa na nim 150 Rosjan. Zarówno przy podejściu do cmentarzy jak i przy zejściu mamy możliwość podziwiania wspaniałych widoków (pominąwszy widok PGR-u). 

• https://starecmentarze.pl/2014-01-05-ozenna-cmentarz-wojenny-nr-2.html
• https://starecmentarze.pl/2014-01-03-ozenna-cmentarz-wojenny-nr-1.html
• http://www.cmentarze.gorlice.net.pl/nr1_ozenna.htm

CW 60 na przełęczy Małastowskiej

 

https://www.geocaching.com/geocache/GC7YZJ7

Cmentarz z I wojny światowej znajdujący się na Przełęczy Małastowskiej w zachodniej części przysiółka Pętna miejscowości Małastów położonej w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Sękowa.. Jest jednym z 400 zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych zbudowanych przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie.

Cmentarz zaprojektowany został przez słowackiego architekta Dusana Jurkovicza na planie dwunastoboku. Obecnie cmentarz otoczony jest przez dorodny las. Zaprojektowano go jednak na terenie otwartym, aby był widoczny z daleka.

Centralnym elementem jest drewniana, zbudowana z grubych bali funkcjonalna budowla, przypominająca ołtarz lub jakąś warownię. Góra zwieńczona kompozycją z krzyży. Pośrodku niej drewniana płaskorzeźba Matki Boskiej Częstochowskiej autorstwa Adolfa Kašpara , jednego z wybitniejszych czeskich grafików książkowych XX wieku (odnowiona w 2014 r.) Cmentarz ma kształt dwunastoboku, ogrodzenie z potężnych drewnianych bali na podmurówce. Krzyże drewniane. Cmentarz utrzymany w bardzo dobrym stanie. Obiekt często odwiedzany przez turystów, ponieważ znajduje się w pobliżu schroniska i wyciągów narciarskich oraz przy drodze z Gorlic do przejścia granicznego w Koniecznej.

Na kaplicy poniżej obrazu znajduje się tablica inskrypcyjna w j. niemieckim o następującej treści:

BLEIB EINGEDENK IN EURES GLÜCKES TAGEN,

DASS DIESER GRUND VON HEISSEM KAMPFGEGLÜHT,

DASS TODESWUNDEN TAUSENDE GETRAGEN,

DAMIT DER SONNE SEGEN EUCH EMBLÜHT.

Co można przetłumaczyć jako:

PAMIĘTAJCIE W SWOICH PEŁNYCH SZCZĘŚCIA DNIACH,

ŻE NA TEJ ZIEMI GORZAŁ ZACIEKŁY BÓJ,

ŻE TU TYSIĄCE ODNIOSŁO ŚMIERTELNE RANY,

ABY WOKÓŁ WAS ROZKWITAŁO BŁOGOSŁAWIEŃSTWO SŁOŃCA.

Na cmentarzu w 4 grobach zbiorowych oraz w 63 pojedynczych, spoczywa 174 żołnierzy armii austro - węgierskiej, w tym 138 znanych z nazwiska. Polegli w 1915 r. w czasie operacji gorlickiej.

Cmentarz był wielokrotnie remontowany, nie zawsze staranie i obecnie nie posiada wszystkich pierwotnych elementów (m.in. furtki w bramie oraz dwóch dużych krzyży na kwaterach bezpośrednio przed pomnikiem. Unikatowym elementem jest drewniana macewa żołnierza austriackiego wyznania mojżeszowego (Mendel Brod z 4. Batalionu Strzelców Polowych) - zazwyczaj żydzi chowani byli na osobnych, wyznaniowych cmentarzach. Jest to kopia, postawiona w 2003 w miejscu oryginalnej, której nie odtworzono podczas któregoś z remontów.

[Autorem opisu jest Pan Aleksander Gucwa, www.sekowa.info]

CW 51 - na Rotundzie

https://www.geocaching.com/geocache/GC7YZHY

Cmentarz z I wojny światowej, usytuowany na szczycie góry Rotunda w Beskidzie Niskim w miejscowości Regietów. Jest jednym z 400 zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych zbudowanych przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie.

Założenie cmentarza zaprojektował Dušan Jurkovič. Pochowano tu 42 żołnierzy austro-węgierskich oraz 12 rosyjskich poległych w lutym i marcu 1915 roku.

Obiekt na planie koła otoczony jest kamiennym murkiem. Pierwotnie stało na cmentarzu 5 wysokich drewnianych wież – krzyży utrzymanych w stylistyce łemkowskiej – centralna o wysokości 16 metrów i 4 poboczne, 12 – metrowe. W maju 1979 wszystkie wieże były jeszcze oszalowane. W roku 1980 cmentarz został wpisany do rejestru zabytków, jednak nie rozpoczęto żadnych prac konserwatorskich. Zachowały się fragmenty trzech z pięciu drewnianych wież.

W osiemdziesiątą rocznicę Operacji Gorlickiej (maj 1915) w 1995 roku rozpoczęto przy pomocy Austriackiego Czarnego Krzyża oczyszczanie i zabezpieczanie terenu cmentarza. Z inicjatywy SKPB w Warszawie zawiązano Stowarzyszenie Społeczny Komitet Odbudowy Cmentarza Wojennego na Rotundzie. W roku 2004, dzięki pomocy finansowej Austriackiego Czerwonego Krzyża wykonano nowe krzyże nagrobne i tablice z nazwiskami. W roku 2008 przeprowadzono rekonstrukcję jednej z wież, a w kolejnym roku – drugiej. W 2013 roku postawiono fundamenty pod kolejną mniejszą wieżę a na jesieni 2014 została ukończona. W roku 2016 powstały dwie ostatnie odbudowane wieże.

Na kamiennej tablicy inskrypcyjnej z wykutym krzyżem maltańskim i czterowierszem w języku niemieckim, autorstwa Hansa Hauptmanna. W tłumaczeniu brzmi on:

Nie płaczcie, że leżymy tak z dala od ludzi,

A burze już nam nieraz we znaki się dały –

Wszak słońce co dzień rano tu nas wcześniej budzi

I wcześniej okrywa purpurą swej chwały.